ĐS&PL: Xin ông cho biết, ưu tiên của việc gia hạn thời gian thực hiện Đề án lần này là gì?

ông Phạm Sỹ Tiến: Việc điều chỉnh nhằm mục đích là ưu tiên đào tạo trình độ tiến sỹ, thạc sỹ, thực tập sinh để phát triển nguồn nhân lực cho các Đại học, Học viện, Viện nghiên cứu và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, các trung tâm công nghệ cao, chiếm 90%, 10% chỉ tiêu còn lại dành cho cán bộ các cơ quan Nhà nước - thuộc khối hành chính sự nghiệp. Bộ GD & ĐT đã xin phép Chính phủ cho phép điều chỉnh thời gian thực hiện Đề án “Đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật (KHKT) ở nước ngoài bằng ngân sách Nhà nước”. Với đợt tuyển sinh cuối cùng vào năm 2010, đối với đào tạo nghiên cứu sinh cần 4-5 năm /khóa, Đề án sẽ kết thúc vào khoảng năm 2014-2015.

ĐS&PL: Vậy, ở thời điểm gia hạn này, phương thức tuyển sinh, đào tạo có gì mới không, thưa ông?

ông Phạm Sỹ Tiến: Kể từ khi bắt đầu triển khai Đề án đến nay, đã tuyển được 2.019 thí sinh đi đào tạo ở nước ngoài, nhiều nhất là ở úc, Mỹ, Anh, CHLB Đức... Trong giai đoạn này, Bộ chủ trương thông qua Đề án để thực hiện mục tiêu kép là vừa đào tạo cán bộ, vừa chuyển giao một số công nghệ, chương trình đào tạo tiên tiến của các cơ sở đào tạo nước ngoài vào nước ta. Thậm chí có thể xây dựng được một số chương trình đào tạo đạt tiêu chuẩn quốc tế làm nòng cốt. Vì vậy, ngoài hình thức đào tạo toàn bộ thời gian ở nước ngoài hoặc cơ sở nước ngoài tại Việt Nam, Đề án sẽ chú ý ưu tiên tuyển sinh đào tạo ở các chương trình liên kết hay phối hợp đào tạo giữa một trường Đại học trong nước với một đối tác có uy tín, chất lượng của nước ngoài. Thông qua phương thức đào tạo này, ngoài lợi về kinh phí, chúng ta còn tạo cơ hội để đội ngũ giảng viên cũng được tham gia Đề án, có cơ hội tiếp cận, cọ xát với các chương trình, phương thức đào tạo tiên tiến, cùng làm việc, trao đổi với các Giáo sư nước ngoài.

ĐS&PL: Điều chỉnh thời gian thực hiện Đề án đồng nghĩa với việc tăng kinh phí cho hoạt động này? Nguồn kinh phí nào làm cơ sở để Bộ xin gia hạn thời gian thực hiện?

ông Phạm Sỹ Tiến: Điều kiện thuận lợi cơ bản để có thể kéo dài thời gian thực hiện là Đề án được Chính phủ bổ sung khoản kinh phí 33 triệu USD. Theo thỏa thuận giữa hai nước Việt Nam và Liên bang Nga, số tiền lãi của khoản tiền Việt Nam nợ Liên bang Nga, tương đương 50 triệu USD, sẽ được sử dụng để thực hiện một chương trình đào tạo cho Việt Nam tại các trường Đại học của Nga. Nhưng do chúng ta trả nợ sớm hơn thời hạn nên 33 triệu USD trong số tiền lãi đó đã thuộc toàn quyền sử dụng của Chính phủ VN. Số tiền này sẽ được sử dụng trong tám năm, bình quân mỗi năm chúng ta có hơn 4 triệu USD.

ĐS&PL: Việc gia hạn thời gian thực hiện Đề án có ảnh hưởng tới số lượng học bổng hằng năm không, thưa ông?

ông Phạm Sỹ Tiến: Không ảnh hưởng tới số lượng học bổng hàng năm dành cho đào tạo ở nước ngoài. Hiện nay chúng ta đã có cán bộ được gửi đi đào tạo tại 18 nước. Ngoài Đề án 322 còn có hai chương trình học bổng du học lớn là Quỹ giáo dục dành cho Việt Nam (VEF) của Hoa Kỳ và Đề án đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật tại Liên bang Nga theo hiệp định xử lý nợ giữa hai nước, đều có thời gian thực hiện đến sau năm 2015. Học bổng của VEF chỉ giới hạn đào tạo trong một số ngành nghề và học bổng xử lý nợ với Cộng hoà Liên bang Nga chỉ cho phép đào tạo tại một số trường Đại học nhất định. Còn một lý do khác nữa là kinh phí dự kiến chi từ năm 2000 - 2003 là 795 tỷ đồng nhưng chi hết khoảng 1/3. Do đó, việc kéo dài thời gian thực hiện trước mắt chưa ảnh hưởng đến ngân sách dành cho Đề án.

ĐS&PL: Hiện có rất nhiều chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài, vậy tiêu chuẩn và đối tượng tuyển chọn có gì khác? ý kiến của ông về vấn đề này?

ông Phạm Sỹ Tiến: Thực tế, đối tượng và tiêu chuẩn tuyển chọn cấp học bổng du học bằng ngân sách Nhà nước lần này không thay đổi. Yêu cầu tối thiểu về ngoại ngữ đối với người đi học tiến sỹ và thạc sỹ là 500 điểm TOEFL hoặc 5,5 IELTS, đối với thực tập sinh yêu cầu phải đạt 450 TOEFL hoặc 5,0 IELTS. Hiện đã có các chương trình đào tạo phối hợp giữa một cơ sở trong nước với một đối tác nước ngoài ở bậc sau Đại học, gồm 11 chương trình đào tạo bậc tiến sỹ và một chương trình đào tạo thạc sỹ. Tiêu chuẩn lựa chọn là chất lượng đào tạo của cả hai bên đối tác. Việc tiến hành mở rộng và xem xét để lựa chọn các chương trình đào tạo phối hợp thạc sỹ giữa các trường Đại học danh tiếng ở Việt Nam với các trường đại học danh tiếng của Nhật Bản, Pháp đang là ưu tiên. Thực sự, chương trình liên kết đào tạo chất lượng cao này đã đem lại cho chúng ta rất nhiều cái lợi, học được thêm nhiều kinh nghiệm của giáo dục nước bạn. Tất nhiên có ý kiến khác nhau về vấn đề liên kết mang tính xem xét lại chất lượng đào tạo liên kết. Song, theo tôi, cái chúng ta được nhiều hơn.

ĐS&PL: Trân trọng cảm ơn ông!.

Nguyễn Thùy Dương

.