Đang kháng cáo thì bị bắt bỏ tù

Chuyện cười ra nước mắt này xảy ra ngày 3.6.2009 khi TAND tỉnh Quảng Bình xét xử phúc thẩm vụ trộm cắp tài sản. Khi HĐXX tiến hành kiểm tra căn cước của các bị cáo thì phát hiện người kháng cáo không có mặt tại phiên toà. Tại đây, mẹ của bị cáo cho biết, con của mình đã bị công an bắt đi chấp hành án phạt tù gần một tháng nay.

Tìm hiểu sự việc, PV ĐS &PL đã gặp gỡ các bên liên quan và được biết: Ngày 25.3.2009, TAND huyện Quảng Trạch mở phiên tòa xét xử các bị cáo Nguyễn Xuân Trường (01.02.1991); Nguyễn Phi Thường (16.02.1990) đều trú tại xã Quảng Phúc, huyện Quảng Trạch về tội trộm cắp tài sản và Phạm Thanh Hải (18.10.1989), trú ở xã Quảng Trường, huyện Quảng Trạch về tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.

Tóm tắt nội dung vụ án như sau: Tối ngày 11.11.2008, Nguyễn Xuân Trường rủ Nguyễn Phi Thường đi trộm đồ và Thường đồng ý. Hai tên đã lấy cắp chiếc xe máy của ông Nguyễn Ngọc Văn, người cùng xã, rồi đem bán cho Phạm Thanh Hải với giá 1,4 triệu đồng và chia nhau mỗi tên được 700 ngàn đồng. Sau khi vụ việc bị cơ quan điều tra phát hiện, các bị can đã bị tạm giam một thời gian và sau đó được tại ngoại cho đến khi vụ án đưa ra xét xử. Tại phiên tòa sơ thẩm, các bị cáo đã thành khẩn khai nhận tội lỗi của mình và bồi thường thiệt hại đầy đủ. HĐXX do Thẩm phán Nguyễn Xuân Diệu làm chủ tọa đã tuyên phạt: Nguyễn Xuân Trường 12 tháng cải tạo không giam giữ, Nguyễn Phi Thường 10 tháng tù giam và Phạm Thanh Hải 10 tháng tù giam.

Kết thúc phiên tòa, Thường và Hải đều làm đơn kháng cáo lên tòa phúc thẩm TAND tỉnh Quảng Bình. Đơn kháng cáo của họ được TAND huyện Quảng Trạch chấp nhận và đã ban hành thông báo kháng cáo gửi cho VKS rồi chuyển hồ sơ lên TAND tỉnh Quảng Bình để xem xét theo trình tự phúc thẩm. Thế nhưng, ngày 13.5.2009, công an huyện Quảng Trạch đã bắt Nguyễn Phi Thường đi thi hành án theo Quyết định số 82/2009/QĐ- CA của Chánh án TAND huyện Quảng Trạch và chuyển Thường cho Trại tạm giam Công an tỉnh Quảng Bình để chấp hành án.

Làm việc với ông Dương Mênh Mông - Chánh án TAND huyện Quảng Trạch, ông Mông cho biết: "Để xảy ra sự việc trên là do thư ký phiên tòa không ghi đơn kháng cáo của Nguyễn Phi Thường vào sổ theo dõi án bị kháng cáo, kháng nghị. Lý do để xẩy ra sai sót này, ông Mông giải thích, do thư ký quên (?). Mặc dù đã có thông báo án có kháng cáo và chuyển hồ sơ lên tòa tỉnh, nhưng do trong sổ theo dõi án không ghi, nghĩ là Thường không kháng cáo nên tôi đã ra quyết định thi hành án phạt tù đối với Thường".

Còn ông Nguyễn Văn Thí - Viện trưởng VKSND huyện Quảng Trạch cho biết: Về nguyên tắc, Viện là cơ quan theo dõi, giám sát các vụ án từ đầu đến cuối. Các văn bản liên quan đến vụ án hầu hết Viện đều được các cơ quan tiến hành tố tụng như công an, tòa án chuyển đến để thực hiện chức năng giám sát. Trong trường hợp này, có sai sót mà Viện không phát hiện ra là do sự phối hợp không chặt chẽ giữa các phòng ban trong Viện.

Ngày 4.6.2009, Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Bình đã ra Quyết định số 963/QĐ- VKS - P4, trả tự do cho Nguyễn Phi Thường. Quyết định nêu rõ: Bị cáo Nguyễn Phi Thường đang kháng cáo để xét xử phúc thẩm nhưng Chánh án TAND huyện Quảng Trạch lại ra quyết định thi hành án phạt tù khi bản án chưa có hiệu lực là trái pháp luật cho nên phải trả tự do cho Nguyễn Phi Thường. VKS Quảng Bình cũng đã kháng nghị quyết định thi hành án nói trên và yêu cầu TAND huyện Quảng Trạch hủy quyết định trái pháp luật này. Tính đến ngày 03.06.2009, khi phiên tòa phúc thẩm được mở thì Thường đã chấp hành án phạt tù được 23 ngày.

Một bản án đầy khuất tất

Ngoài sai phạm nghiêm trọng nói trên, khi tiếp cận với hồ sơ vụ án của Nguyễn Phi Thường, chúng tôi đã phát hiện nhiều tình tiết mà theo luật quy định có lợi cho Thường nhưng đã không được VKS và TAND huyện Quảng Trạch xem xét như: Thường là con thương binh (bố của Thường, ông Nguyễn Khánh Giúp là thương binh 2/4), là hộ cận nghèo, là lao động chính và đang đi học... Theo khoản 2, Điều 46 BLHS thì đây là những tình tiết giảm nhẹ hình phạt và đồng thời xem xét cho bị cáo được hưởng án treo. Khi được hỏi, vì sao lại có những sai sót nói trên, ông Diệu đã sừng sổ: "Ai nói với các anh là con thương binh thì được xem là tình tiết giảm nhẹ, luật nào quy định, điều nào, khoản nào?. Trong khi bản án ghi rõ: "Trường rủ Thường đi ăn trộm, nhưng cả Chánh án Mông và chủ tọa Nguyễn Xuân Diệu đều khẳng định Thường là chủ mưu nên phải phạt nặng, buộc ngồi tù để răn đe. Tuy nhiên, khi chúng tôi yêu cầu hai người đọc lại bản án thì cả hai vị quan tòa này im lặng (!?)

Trở lại việc bắt Thường đi ngồi tù, cả ông Thí - Viện trưởng và ông Mông, Chánh án đều khẳng định đây là sai phạm nghiêm trọng, thậm chí ông Mông còn cho rằng "đây là sai phạm chết người". Tuy nhiên, về trách nhiệm thì lãnh đạo của hai cơ quan này cho biết: chúng tôi đã họp cơ quan để nghiêm túc kiểm điểm... là cùng nhau rút kinh nghiệm. Về việc khắc phục hậu quả thì ông Mông cho rằng: Sai phạm này không nằm trong quy định của Nghị quyết 388 của UBTV Quốc hội về bồi thường oan sai, còn việc đã lỡ bỏ tù 24 ngày đối với Thường thì sẽ được trừ vào mức án mà tòa phúc thẩm tuyên đối với Thường trong phiên tòa sắp tới (?). Câu hỏi đặt ra là: Tại sao ông Mông biết tòa phúc thẩm sẽ xử bị cáo có tội, mức án bao nhiêu mà để trừ thời gian ngồi tù trái pháp luật của Thường?

Khi được hỏi về cá nhân cán bộ tòa án Tưởng Thị Hà (Thư ký phiên tòa đã quên không vào sổ theo dõi trường hợp kháng cáo của Thường dẫn đến sai phạm nghiêm trọng nói trên- PV) đang được lập hồ sơ bổ nhiệm thẩm phán, liệu TAND huyện Quảng Trạch có đề nghị rút hồ sơ? Ông Mông cho rằng, việc bổ nhiệm thẩm phán là do Ban cán sự Đảng của TAND tỉnh đề xuất và lấy phiếu tín nhiệm trong cơ quan, nên không thể rút hồ sơ. Xin nói thêm rằng, qua tìm hiểu chúng tôi được biết bà Hà tốt nghiệp tại chức luật, là một cán bộ không có năng lực, làm việc thì tắc trách, thường xuyên sai sót trong khi thực thi nhiệm vụ... nhưng không hiểu vì sao vẫn được đề nghị bổ nhiệm thẩm phán?

Hoàng Nam