Bước sang tháng chạp, cũng là lúc khép lại công việc đồng áng, kết thúc thu hoạch vụ mùa của nông dân Nam bộ. Như đã thành thông lệ,mọi người đều đón Tết trong không khí chung và riêng cuả gia đình. Những trung tâm thương mại hay các chợ phiên miền quê, gần đến ngày giáp tết không khí mua sắm, bán buôn trở nên đông đúc, náo nhiệt khác thường ngày . Và, năm nào cũng thế hàng hóa trao tay vẫn là những sản phẩm truyền thống như thịt heo, dưa, hành, củ kiệu, nếp, gạo… Những mặt hàng này luôn dồi dào không chỉ về số lượng mà chất lượng sản phẩm cũng được nâng cao. Mứt, bánh, bia rượu cùng góp mặt cho không khí của một mùa xuân đầm ấm.
Mua hoa và trang trí hoa trong nhà để đón xuân không những tùy thuộc vào sở thích từng người mà còn là thể hiện phong cách sống của chủ nhân gia đình. Một nhành mai cắm vào bình hay một chậu mai, vài chậu cây cảnh cũng tạo nên sắc xuân cho năm mới
Người Nam Bộ quan niệm trong ba ngày tết, nếu nhà nào hoa mai nở rộ là báo hiệu điềm may suốt năm cho cả gia đình, mở đầu cho một năm dồi dào phúc, tài, lộc. Tại các gian hàng trưng bày hoa, bên cạnh hoa mai là những chậu tắc sum suê trái chín. Trái tắc còn có tên là trái “ hạnh” đồng nghĩa với hạnh phúc cho từng người, từng nhà. Nhờ sự chăm sóc cần mẫn, công phu, tài hoa, chậu tắc không những đầy ắp trái chen chúc nhau mà còn tạo thêm hình dáng trông thật bắt mắt. Chợ hoa xuân Nam Bộ còn khoe ngàn hương sắc với mạc đỉnh hồng, hướng dương, vạn thọ, cúc và các loại trái cây dạng kiểng…
Để đón tết thật ung dung, từ tháng 12 nhà nào cũng lo sửa sang nhà cửa, trang trí lại bàn thờ tổ tiên. Đó là công việc trọng đại, bất di bất dịch. Tiếp theo là các công việc may sắm quần áo, giày dép. Chuẩn bị đầy đủ các món hàng nếp gạo, thịt heo, bánh mứt, rượu bia… Tới chiều tối 23-12 âm lịch, mọi nhà cúng “ đưa ông Táo về trời” , đồ cúng gồm: mứt, thèo lèo, xôi chè. Sau một năm ông Táo về trời trình báo câu chuyện dương gian… Ngày 24 và 25 cả nhà đi tảo mộ. Những ngôi mộ thuộc dòng tộc được sửa sang, làm mới, đặt hoa, đốt nhang. Chiều 30 Tết, công việc bánh trái hoàn tất. Bàn thờ tổ tiên có cặp dưa hấu, vài cặp bánh tét, cặp rượu, mâm ngũ quả gồm mảng cầu, dừa xiêm, đu đủ xanh, xoài, thơm và vài chùm sung mà tên của chúng ghép lại là một điều ước lành cho cả năm “ cầu vừa, đủ, xài, sung túc, thơm tho” . Chiều 30, gia đình tề tựu đông đủ cúng lễ “ rước ông bà”. Sau mấy tuần nhang, mâm cơm cúng được dọn xuống, mọi người cùng ăn uống trò chuyện và điểm lại những công việc của năm đã qua. Đêm giao thừa, ở mỗi gia đình bày bàn thờ tổ tiên gồm các loại trái cây, bánh mứt cùng bàn thờ “ Thiên” trước sân nhà. Sau lễ cúng giao thừa, mọi người nô nức tới chùa lễ Phật và xin lộc đầu năm..
Tết ở Nam Bộ sôi động hơn khi nhiều trò chơi dân gian được tổ chức thu hút một lượng người đủ mọi lứa tuổi, thành phần cùng tham gia như: chọi gà,múa lân, thi chim, cá, cảnh… Ba ngày tết đi qua thật nhanh trong lòng con trẻ vì chúng rất thích những ngày này, được tự do vui chơi, được người lớn lì xì, được mang áo mới dạo chơi khắp nơi thỏa thích… Còn người lớn thì cũng liệu ngày tính tháng để có kế hoạch làm ăn trong cả năm. Chiều mùng 3, làm mâm cơm đưa ông bà về trời, tất cả mọi người quây quần cúng bái. Sau đó dùng bữa cơm đánh dấu cho không khí tết không còn.
Nam Bộ- vùng đất nổi tiếng hào phóng của lớp người xưa kia đi mở cõi, ngày nay trong dòng máu con cháu vẫn còn mang chí khí hào hùng của tổ tiên. Dù quanh năm suốt tháng đổ mồ hôi gian khổ nhưng trong ba ngày tết họ đều dành tình cảm rất mực chân chất, mộc mạc nhớ ơn tổ tiên, ông bà đã một thời vượt sông suối, thác ghềnh… ăn gió nằm sương mà lòng vẫn yêu đời, giữ gìn bao phong tục, tập quán cho con cháu đời sau noi theo. Bởi vậy tết cổ truyền của người Nam bộ ngày nay vẫn còn lưu truyền không khí, nếp sinh hoạt, nếp tư tưởng giàu tính nhân văn. Đó là hồn khí thiêng liêng của dân Việt.
Lâm Nguyên