Vi phạm dưới nhiều hình thức

Ông Hoàng Đức Long, Chánh thanh tra UBCKNN cho biết, về hành vi thao túng giá CP STB, gần đây, UBCKNN đã xử phạt ông Trương Đình Khởi về hành vi này với mức phạt 100 triệu đồng. Còn ngày 9-10 vừa qua, Thanh tra UBCKNN cũng đã phạt bà Nguyễn Thị Vân Trang 40 triệu đồng (là cán bộ Phòng Tài chính của CTCP Bê tông và Xây dựng Xuân Mai -XMC) đã lợi dụng vị thế là người biết thông tin nội bộ và khối lượng mà công ty định mua làm CP quỹ để đặt lệnh bán CP của chính mình vào thời điểm công ty mua. Còn đối với trường hợp CTCP Bông Bạch Tuyết là việc gian lận về tài chính và có biểu hiện không minh bạch trong các báo cáo tài chính được lập từ năm 2005 để công bố ra thị trường, biến lỗ thành lãi. Theo Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm kinh tế, trong lĩnh vực chứng khoán đã xuất hiện nhiều hoạt động thao túng trên thị trường như thông đồng cấu kết, cùng lúc vừa đặt lệnh mua vừa đặt lệnh bán với khối lượng lớn chứng khoán nhằm thao túng giá,... làm cho nhà đầu tư ngộ nhận thông tin giả dẫn đến quyết định đầu tư sai lầm.

Theo Thượng tá Trịnh Văn Vát, Trưởng phòng PC 15, Công an TP Hà Nội, thời gian qua, cơ quan công an đã phát hiện 4 vụ liên quan đến lĩnh vực chứng khoán. Đây đều là các vụ án rất nghiêm trọng gây thiệt hại lớn về tài sản. Các đối tượng chủ yếu đánh vào lòng tham của những nhà đầu tư thiếu hiểu biết nhưng lại muốn làm giàu nhanh. Thủ đoạn của bọn chúng là đưa ra các thông tin có các quan hệ và có thể mua được CP với giá rẻ hơn giá trên thị trường và từ đó thu tiền, chiếm đoạt của các NĐT. Ngoài ra, bọn tội phạm còn lợi dụng tâm lý của nhiều NĐT muốn mua CP của những doanh nghiệp đang chuẩn bị thành lập để sử dụng quyền mua 1 phần CP để bán cho nhiều người. Điển hình là vụ Lê Quang Hưng (chỉ có quyền mua 50.000 CP Ngân hàng Dầu khí) nhưng đã bán cho nhiều người thành 500.000 CP để chiếm đoạt gần 20 tỷ đồng.

Cũng theo thanh tra UBCKNN đã phát hiện, xử lý hành chính 125 doanh nghiệp do vi phạm quy định của luật chứng khoán trong phát hành chứng khoán. Các hành vi này, theo ông Long, trong thời gian tới, nếu không kịp thời ngăn chặn các hành vi nêu trên thì sẽ có rất nhiều doanh nghiệp không đủ điều kiện chào bán chứng khoán nhưng vẫn chào bán, huy động vốn NĐT và là mầm mống xuất hiện các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt vốn NĐT trên thị trường

Xây dựng chế tài xử phạt tương ứng

Ở góc độ chứng khoán, theo ông Long, công tác thanh tra, giám sát, cưỡng chế thực thi đã đạt được nhiều kết quả nhưng ông cũng thừa nhận, tính thực thi của pháp luật về xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK còn thấp xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân cơ bản là do các chế tài xử lý còn thiếu linh hoạt và chưa đủ sức răn đe, phòng ngừa vi phạm trên thị trường. Trong khi đó, ngày càng xuất hiện nhiều dạng vi phạm mới, tinh vi, phức tạp hơn mà pháp luật chưa điều chỉnh và có chế tài xử phạt tương ứng. Chính vì vậy, theo ông Long, để phòng ngừa, ngăn chặn các vi phạm này thì cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho công chúng đầu tư để một mặt tích cực, chủ động tham gia thị trường nhưng mặt khác tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Tiếp đến là xây dựng hệ thống các quy định về cảnh báo rủi ro đối với các giao dịch chứng khoán bất thường và có biện pháp can thiệp khi có dấu hiệu bất thường.

Về mức phạt vi phạm hành chính, vừa qua, mức phạt này đã được nâng lên tối đa là 500 triệu đồng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng mức phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán. Song theo ông Long, việc nâng mức phạt là cần thiết nhưng cũng cần đảm bảo tính khả thi cũng như phải làm rõ ranh giới mức độ vi phạm hành chính và vi phạm cấu thành tội phạm.

Hiện Chính phủ đang dự thảo Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung, trong đó, có quy định bốn tội phạm mới trong lĩnh vực chứng khoán. Các hành vi này bao gồm: Tội cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật khi chào bán, niêm yết hoặc giao dịch chứng khoán; tội giao dịch nội gián trong lĩnh vực chứng khoán; tội gian lận và lừa đảo trong giao dịch chứng khoán; tội thao túng giá chứng khoán. Đặc điểm của các tội danh là người vi phạm sử dụng, lợi dụng thông tin một cách trái pháp luật. Theo nhận định của các chuyên gia, đây thực sự là điều cần thiết trong bối cảnh các loại tội phạm này có thể sẽ gia tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo một luật sư, việc xây dựng các tội danh này cần phải đảm bảo nguyên tắc hạn chế đến mức thấp nhất việc hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Theo đó, chỉ đưa vào các hành vi vi phạm về chứng khoán mà gây hậu quả nghiêm trọng và có xác định cụ thể thế nào là ảnh hưởng nghiêm trọng để có ranh giới rõ ràng.

P.V