Trao đổi với PV Báo ĐS &PL, bà Tống Thị Song Hương, Vụ BHYT (Bộ Y tế) cho biết, nước ta hiện nay đối tượng tham gia BHYT tự nguyện phần lớn vẫn rơi vào những người ốm đau, bệnh tật, người nghèo vì vậy việc vận động người khoẻ mạnh tham gia BHYT tự nguyện rất khó khăn. Nguyên tắc của BHYT chính là sự chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia BHYT trên cơ sở lấy số đông bù số ít, người khoẻ hỗ trợ người ốm đau, người có khả năng đóng góp hỗ trợ người khó khăn. Chính điều này sẽ gắn chặt trách nhiệm của cả hai bên và tránh được sự lạm dụng BHYT. ở các nước phát triển trên thế giới, họ đều tiến hành phương thức cùng chi trả cho BHYT. Hình thức cùng chi trả có thể được áp dụng đồng loạt với tất cả các dịch vụ kỹ thuật mà người bệnh đã sử dụng hoặc chỉ áp dụng đối với từng dịch vụ kỹ thuật đặc biệt và một số thuốc ngoài danh mục đắt tiền nhằm hạn chế lạm dụng trong điều trị.

Tại Việt Nam, từ những năm 1996- 1997, trước tình hình gia tăng chi phí y tế không ngừng gây ảnh hưởng đến sự an toàn quỹ BHYT của một số địa phương, Chính phủ đã đưa ra phương thức cùng chi trả đối với một số dịch vụ kỹ thuật cao của một số đối tượng theo quy định tại Thông tư liên bộ số 11/TTLB. Sau gần 20 thực hiện, tình trạng thâm hụt quỹ KCB BHYT không còn là vấn đề "đau đầu" của các cơ quan quản lý. Tuy nhiên, năm 2006 Chính phủ có Nghị định 63/2005/NĐ-CP, bãi bỏ trần thanh toán chi phí KCB nội trú và cùng chi trả chi phí KCB BHYT; đối tượng tham gia BHYT và quyền lợi của người có thẻ BHYT được mở rộng. Ngay sau khi dỡ bỏ cơ chế đồng chi trả, cơ cấu chi phí KCB BHYT bị thay đổi, chi phí y tế tăng nhanh. Nếu trước Nghị định 63 chi phí xét nghiệm cận lâm sàng chiếm từ 12-16% và thuốc chiếm 60- 65% tổng chi phí KCB BHYT thì đến năm 2007 chi phí cận lâm sàng tăng lên 20-25% và thuốc chiếm 40-50% tổng chi phí KCB BHYT. Tần suất KCB của người có thẻ BHYT sau khi bỏ cùng chi trả chi phí KCB tăng nhanh, nếu như năm 2005 tần suất KCB của các đối tượng là 1, 6 lượt KCB/ 1 thẻ BHYT thì năm 2007 là 2, 1 lượt KCB/thẻ BHYT. Chi phí bình quân của một đợt điều trị nội trú tăng gấp 2 lần, tình trạng bội chi quỹ BHYT tăng nhanh đến chóng mặt. Đến hết năm 2004 quỹ BHYT kết dư trên 2.000 tỷ thì đến năm 2007 bội chi gần 2.000 tỷ. Điều này cho thấy, việc dỡ bỏ trần cùng chi trả đã kéo theo tăng chi phí KCB BHYT và thâm hụt quỹ BHYT.

Bác sỹ Nguyễn Phan Dương - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho rằng "cùng chi trả sẽ tạo thêm nguồn tài chính cho Quỹ BHYT còn giúp cho người có thẻ BHYT kiểm soát chi phí dịch vụ y tế và hạn chế lạm dụng các dịch vụ kỹ thuật y tế không cần thiết". Tuy nhiên, khi được hỏi về phương thức cùng chi trả, chị Nguyễn Thị Thi (Hoàng Mai, Hà Nội) và nhiều người dân lại phàn nàn quy định này sẽ "làm khó" các đối tượng nghèo, chính sách xã hội. Với mức cùng chi trả lên tới 20% như trong dự thảo luật là "thách đố" người nghèo và không thể thực hiện được. Theo lý giải của bà Tống Thị Song Hương, nếu nói việc đồng chi trả "làm khó" người tham gia là không đúng. Nhà nước cũng đã có chính sách hỗ trợ đối với những đối tượng nghèo, khó khăn, trẻ em dưới 6 tuổi, đối tượng được bảo trợ xã hội, người có công... sẽ không phải thực hiện cơ chế đồng chi trả. Những đối tượng này sẽ được các quỹ lo chi trả toàn bộ. Tuy nhiên, nếu đi KCB đúng tuyến sẽ không phải trả phí thêm, nhưng nếu khám tự nguyện sẽ phải cùng chi trả. Các đối tượng khác sẽ phải cùng chi trả 20% chi phí KCB. Trong trường hợp những đối tượng này KCB trái tuyến, không xuất trình ngay thẻ BHYT khi khám chữa bệnh, thay vì được quỹ BHYT trả 100% (hoặc 80%) chi phí KCB, người bệnh sẽ phải trả 20% (hoặc 40%) chi phí này. Khi số tiền người bệnh tự trả theo quy định vượt quá 12 tháng lương tối thiểu chung thì Quỹ BHYT thanh toán toàn bộ chi phí khám, chữa bệnh theo chế độ BHYT tiếp theo trong năm...

Trước một vấn đề khá nhạy cảm cùng hay không cùng chi trả khi KCB BHYT, nhiều chuyên gia cho rằng, dự án Luật BHYT với mục đích là phi lợi nhuận, do nhà nước thực hiện và theo nguyên tắc cùng chia sẻ nhằm đảm bảo an sinh xã hội. Vì vậy, mức đóng góp có thể khác nhau, thu nhập khác nhau nhưng mức hưởng thì như nhau là nhằm đảm bảo quyền lợi của người KCB. Hơn nữa, từ kinh nghiệm trước đây đã từng thực hiện đồng chi trả trong BHYT đồng thời để tránh thâm hụt quỹ BHYT thì quy định cùng chi trả là phù hợp với thực tiễn mà trên thế giới đã và đang thực hiện BHYT theo cơ chế này.

Hương Lan