Tiến tới BHYT toàn dân

Đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật BHYT, GS, Viện sỹ Phạm Song - Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cho rằng, chúng ta phải tiến tới bảo hiểm toàn dân càng nhanh, càng tốt. Đây là biện pháp toàn diện nhất cơ bản nhất để đảm bảo công bằng và phát huy đạo đức nghề nghiệp ngành y. Vì phải cạnh tranh về hành vi và kỷ luật thì mới có người đăng ký chữa bệnh. Tất cả đều chi qua bảo hiểm dịch vụ tư nhân hay công đều thanh toán qua bảo hiểm. Như vậy, sẽ khắc phục được những nhược điểm mà thu phí như hiện nay không thể khắc phục được: nguyên nhân suy giảm đạo đức ngành y và sẽ làm lệch hướng phân ngành của ngành y; không thực thi được đóng luỹ tiến theo khả năng còn điều trị theo bệnh tật; bảo hiểm thu quá thấp, bao phủ thấp, không do ngành y tế quản lý là một thất bại lớn của BHYT.

Dưới giác độ từ chính sách BHYT đối với người nghèo, TS. Bùi Văn Hồng và bác sỹ Lê Văn Phúc - Trung tâm Nghiên cứu khoa học, Bảo hiểm xã hội Việt Nam nêu ý kiến: khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện chính sách BHYT nói chung và BHYT người nghèo nói riêng là mức đóng BHYT thấp hơn so với mức hưởng. Hiện nay, Nhà nước đã nâng mức đóng BHYT người nghèo bình quân từ 50.000 đồng /thẻ/năm lên 80.000 đồng, từ năm 2008 lên 130.000 đồng /tháng. Nhưng mức đóng này còn thấp hơn mức chi bình quân chung của một thẻ BHYT của năm 2006 là 164.000 đồng. Vì vậy, nguồn thu của quỹ BHYT không đủ để chi trả cho các đối tượng, quỹ BHYT bị bội chi lớn. Vì vậy, cần phải nghiên cứu điều chỉnh mức đóng BHYT nói chung cho các đối tượng và mức đóng BHYT người nghèo cho phù hợp, để đảm bảo quyền lợi người nghèo trong khám chữa bệnh. Về nguyên tắc, việc điều chỉnh mức đóng BHYT phải phù hợp với mức lương, theo nguyên tắc mức đóng phải phù hợp với mức hưởng.

Bác Hoàng Long - một nông dân về hưu ở ngoại thành Hà Nội kiến nghị: "Nhà nước nên thống nhất quy định người sử dụng thẻ BHYT có thể khám chữa bệnh ở tất cả các bệnh viện. Như vậy, người bệnh sẽ tiện lợi khi đến khám bệnh ở các bệnh viện uy tín, chất lượng".

Để đạt được mục tiêu BHYT toàn dân, theo TS Đỗ Ngân Bình - Đại học Luật Hà Nội, việc quy định một trong những điều kiện triển khai BHYT tự nguyện là phải đạt tỷ lệ % cố định người tham gia BHYT cho mọi địa bàn như trong Thông tư liên tịch số 22/2005/TTLT-BYT-BTC là không hợp lý. Vì mỗi vùng, miền có thể có điều kiện phát triển kinh tế xã hội khác nhau, nhận thức của người dân không giống nhau về BHYT nói chung, BHYT tự nguyện nói riêng. Nên chăng, có thể áp dụng tỷ lệ % khác nhau đối với các khu vực khác nhau. Khu vực thành thị, thị xã nên áp dụng tỷ lệ % cao hơn so với các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng có điều kiện kinh tế còn khó khăn. Thêm nữa, việc xác định hình thức tham gia BHYT cho nhóm đối tượng không có quan hệ lao động: vào thời điểm hiện tại việc đưa nhóm đối tượng này tham gia BHYT bắt buộc rất khó khăn. Nên chăng, trước mắt nhóm đối tượng này sẽ được vận động để tham gia BHYT tự nguyện theo hộ gia đình.

Mức đóng BHYT bao nhiêu là phù hợp?

Một chuyên gia pháp lý trong ngành y tế nêu ý kiến: dự thảo Luật BHYT quy định mức đóng của mỗi thành viên trong hộ gia đình tham gia BHYT tự nguyện tối đa bằng 6% mức lương tối thiểu chung. Quy định này chưa thể hiện được tính chất xã hội, mục đích tương trợ cộng đồng của loại hình bảo hiểm này. Nên chăng Luật cần phải phân hoá các đối tượng tham gia BHYT tự nguyện thành các khu vực, đối tượng khác nhau. Theo đó, đối tượng ở khu vực nông thôn, khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn sẽ đóng ít hơn các đối tượng ở thành thị, khu vực kinh tế phát triển.

Theo bác sỹ, luật gia Trịnh Thị Lê Trâm - Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật & chính sách về Y tế, HIV/AIDS (Hội Luật gia Việt Nam), mức đóng 6% như dự thảo là quá cao. Từ 3% (quy định hiện hành) tăng lên 6% mức tiền lương, tiền công tháng của người lao động, nhưng chưa có sự nghiên cứu để chứng minh một cách khoa học và thực tiễn về quy định này.

Ths. Đặng Thanh Sơn - Phó vụ trưởng vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính (Bộ Tư pháp) cho biết, theo dự kiến phương án tài chính cân đối Quỹ BHYT giai đoạn 2009- 2015, thì mức đóng 6% sẽ áp dụng từ ngay năm 2009. Với mức đóng này, người sử dụng lao động đóng 4% và người lao động đóng 2%, tăng gấp đôi hiện nay. Đây cũng là "vấn đề" về tài chính đối với đội ngũ làm công ăn lương hiện nay. Bên cạnh đó, các đối tượng quy định tại các khoản 21, 22, 23, 24 của Điều 13 dự thảo Luật, mặc dù quy định lộ trình thực hiện đến năm 2014, thì tỷ lệ quy định 6% cho BHYT cũng là một gánh nặng, khiến những đối tượng này khó có thể mặn mà với BHYT, nhất là người nông dân.

Đồng với quan điểm của ông Đặng Thanh Sơn, bà Thanh Hoa - công nhân đang làm việc tại một liên doanh tâm sự: "Mức đóng BHYT 3% như hiện nay là hợp lý. Nếu Nhà nước tăng lên 6%, người lao động, nhất là những công nhân có thu nhập thấp sẽ gặp khó khăn. Vì 3%/tháng lương là số tiền không nhỏ".

Dưới góc độ của thành viên Ban soạn thảo Luật BHYT, bà Tống Thị Sông Hương, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế) cho biết, về mức đóng BHYT hiện có 2 ý kiến. ý kiến thứ nhất cho rằng quy định nguyên tắc xác định mức đóng tối đa bằng 6% trên tiền lương, tiền công, tiền hưu... Chính phủ quy định cụ thể mức đóng cho các nhóm đối tượng; ý kiến 2: quy định cụ thể ngay mức đóng của đối tượng do ngân sách Nhà nước bảo đảm bằng 3% mức lương tối thiểu chung. Các đối tượng còn lại, mức đóng bằng 5% mức tiền lương, tiền công... Cũng theo bà Hương, mức đóng BHYT còn liên quan đến các yếu tố: lộ trình điều chỉnh tiền lương; chính sách viện phí; sự gia tăng các chi phí (thuốc, vật tư); phạm vi quyền lợi của người tham gia BHYT; cân đối ngân sách cho một đối tượng; khả năng tham gia của người dân và số người tham gia BHYT.

Phan Anh Tuấn