Ông Vũ Đức Khiển

ĐS&PL: Ông có thể cho bạn đọc báo ĐS &PL biết  ý nghĩa của nguyên tắc quốc tịch trong Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008?

TS. Vũ Đức Khiển: Điều 4 Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 quy định: "Nhà nước CHXHCH Việt Nam công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp Luật này có quy định khác". Vậy nên, có thể có công dân Việt Nam mang hai quốc tịch. Do đó, khoản 4 Điều 5 quy định: "Quyền và nghĩa vụ của công dân việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài đang định cư ở nước ngoài được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan". Nhưng nghiên cứu các văn bản pháp luật liên quan (Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội đã được sửa đổi bổ sung năm 2001, Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2003, Luật Cư trú và gần đây nhất là Nghị quyết số 19/2008/QH12 về việc thí điểm cho tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà tại Việt Nam...) tôi thấy có nhiều quy định chưa rõ: các chủ thể là công dân, cá nhân nước ngoài dùng trong các văn bản pháp luật trên có bao gồm cả công dân Việt Nam, đồng thời có quốc tịch nước ngoài hay không?. Nghiên cứu toàn văn Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008, tôi nhận thấy có 11 trong số 44 điều có quy định giao cho Chính phủ quy định cụ thể. Và Điều 44 lại có thêm "hướng dẫn những nội dung không cần thiết khác của Luật này để đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước". Không biết trong thời gian hơn 7 tháng nữa (vì đến ngày 1.7.2009, Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 có hiệu lực thi hành), Chính phủ có kịp ban hành đầy đủ những văn bản quy định cụ thể và hướng dẫn thi hành, để tránh tình trạng "Luật treo" hay không? Mặt khác, trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 đều quy định: các cơ quan trình, thẩm định, thẩm tra đều phải có báo cáo và xem xét đánh giá tác động đến đời sống kinh tế - xã hội của Dự thảo Luật, Dự thảo Pháp lệnh, Nghị quyết trước khi trình Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét thông qua. Vậy không biết các cơ quan trên đã dự báo và xem xét tác động thế nào khi Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 được thi hành.

ĐS&PL: Như vậy, nguyên tắc quốc tịch trong Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 mở rộng hơn so với Luật Quốc tịch Việt Nam năm1998?

Cầu thủ Santos - người đã nhập quốc tịch Việt Nam

TS. Vũ Đức Khiển: Đúng vậy. Khi nghiên cứu về nguyên tắc quốc tịch, nhiều người đã dẫn ra Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam năm 1998 và cho rằng nguyên tắc một quốc tịch đã được khẳng định. Điều đó đúng. Nhưng theo tôi, trong quá trình chuẩn bị và trình Quốc hội khoá X thông qua Luật Quốc tịch Việt Nam năm 1998 tại kỳ họp thứ 3 ngày 20.5.1998, vấn đề một hay hai quốc tịch của công dân Việt Nam cũng được đưa ra thảo luận rất kỹ. Một điểm đáng lưu ý, trong Điều 21 Luật Quốc tịch Việt Nam năm 1998 quy định về trở lại quốc tịch Việt Nam, nhưng không có nội dung là phải thôi quốc tịch nước ngoài như quy định tại khoản 2 Điều 20 của Luật này. Như vậy, tại Điều 3 của Luật Quốc tịch Việt Nam năm 1998 quy định nguyên tắc một quốc tịch, nhưng lại mở ra khả năng công dân Việt Nam có thể có hai quốc tịch.

ĐS&PL: Theo thống kê chưa đầy đủ, trong 9 năm thực hiện Luật Quốc tịch Việt Nam năm 1998, chúng ta đã giải quyết cho 61.460 người thôi quốc tịch Việt Nam, cho 231 người được nhập quốc tịch Việt Nam và cho 51 người được trở lại quốc tịch Việt Nam. TS có nhận xét gì về những con số này?

TS. Vũ Đức Khiển:  Tôi còn biết một số liệu khác cũng rất đáng lưu ý: Hiện nay có hơn 3 triệu người Việt Nam đang định cư ở nước ngoài, nhưng không rõ trong số đó có bao nhiêu người vừa có quốc tịch Việt Nam, vừa có quốc tịch nước ngoài, bao nhiêu người chỉ có quốc tịch Việt Nam, bao nhiêu người có quốc tịch nước ngoài mà không có quốc tịch Việt Nam? Còn ở trong nước, từ năm 1990 trở lại đây có tới 46.000 Việt kiều từ Campuchia về sinh sống tại một số tỉnh ở miền Nam (An Giang, Sóc Trăng, Tây Ninh) mà không có giấy tờ để xác định quốc tịch. Vấn đề đã rõ, số người xin thôi quốc tịch nhiều là do để nhập quốc tịch nước ngoài. Còn số người xin nhập quốc tịch Việt Nam có nhiều lý do khác nhau. Thực tế cho thấy, có trường hợp lý do rất đơn giản và cá biệt như anh Santos, người Braxin nhập quốc tịch Việt Nam để tham gia đội tuyển bóng đá Việt Nam. Hiện đang còn vài người nước ngoài cũng có ý định như vậy.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

Thiên Long (thực hiện)