Nếu được vay vốn sinh viên sẽ có điều kiện học tốt hơn

Theo thông tin từ Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam thì dự kiến, năm học 2009-2010, số lượng SVHS đủ điều kiện vay vốn tăng hơn năm trước, chiếm khoảng 25% số sinh viên nhập học. Ngân hàng cũng đã dự trữ khoản tiền vay tăng để phục vụ SVHS. Dự kiến, có khoảng trên 200.000 SVHS vay và số tiền tương ứng khoảng 3.000 - 4.000 tỷ. Ngay từ bây giờ những đối tượng là học sinh đã được xem xét cho vay. Năm nay, học sinh phổ thông thực học trước ngày 5.9 - ngày tựu trường truyền thống. Trên thực tế, chính sách tín dụng ưu đãi cho sinh viên nghèo vay vốn đã được thực hiện từ một vài năm trước đây, nhưng hiệu quả chưa cao do gặp những vướng mắc khó khăn trong cơ chế thực hiện. Sau khi có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, việc cho SVHS vay vốn đã trở nên trơn tru, hiệu quả hơn. Theo số liệu của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, hiện nay tổng dư nợ của ngân hàng cho SVHS nghèo vay vốn học tập khoảng gần 1.000 tỷ đồng. ông Nguyễn Văn Lý, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Chính sách Xã hội, mức cho vay sẽ được cân đối tăng lên, bởi giá tiêu dùng hiện nay tăng. Nói nôm na, tức là Nhà nước sẽ đảm bảo cho SVHS nghèo có kinh phí tạm ổn để thực hiện quyền được học tập của mình. Năm học 2008-2009, có trường đại học, số sinh viên được xác nhận vay vốn lên tới 50% sỹ số của trường. Trường Đại học Thuỷ Lợi là 60%, có trường, số đơn xin vay vốn ưu đãi lên tới 80%.

Chính sách thì rộng mở nhưng nút thắt thì lại nằm ở địa phương. Hiện tại, khó khăn đối với sinh viên nghèo muốn vay vốn tín dụng ưu đãi là các thủ tục để được xác nhận hoàn cảnh khó khăn của sinh viên tại địa phương, õ tiếp cận và tìm hiểu các thủ tục để vay. Bởi, vì thành tích nên rất nhiều địa phương không đưa một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn vào diện hộ nghèo. Nguyễn Thuý Nga, sinh viên năm thứ hai Đại học Quốc gia Hà Nội cảnh báo: "Quy định của Nhà nước thì rất "mở" và rõ ràng nhưng những tân sinh viên năm nay muốn vay vốn, khi làm thủ tục, có vướng mắc gì thì hãy bình tĩnh, xem xét, thậm chí giải thích cho cán bộ chính quyền cơ sở hiểu để họ giúp mình. Nhiều nơi, lãnh đạo chính quyền địa phương vẫn chưa nắm rõ chính sách này nên rất e dè, thậm chí "kiêng kỵ" xác nhận vào hồ sơ vì sợ liên đới trách nhiệm. Tôi đã từng ở trong tình trạng đó". Nhiều sinh viên đã được vay vốn tín dụng ưu đãi đều có tâm sự: Do điều kiện gia đình quá khó khăn nên phải vay vốn tín dụng để học tập. Nếu gia đình có điều kiện, chẳng ai muốn vay để tự đưa mình vào vòng nợ nần cả.  

SVHS thì băn khoăn về thủ tục vay, còn ngân hàng cũng có những lý lẽ riêng. ông Nguyễn Văn Lý - Phó tổng giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội cho biết, mục đích của tín dụng ưu đãi là để tạo điều kiện cho SVHS có kinh phí học tập chứ không phải là ngân hàng kinh doanh, lấy lãi. Vì thế vấn đề lãi chỉ là thứ yếu. Nhiều ý kiến băn khoăn rằng, ngân hàng chính sách xã hội không tính đến lãi, liệu có nảy sinh tiêu cực trong quá trình cho vay và thu hồi nợ? Liệu có phải là khoản vay dễ nhưng khó đòi không? Rất nhiều câu hỏi được đặt ra. Bởi quá trình thực hiện vừa qua đã lộ rõ nhiều bất cập, nhất là công tác kiểm tra, giám sát việc vay và sử dụng vốn. Thực trạng nhiều cử nhân ra trường nhiều năm vẫn thất nghiệp, hoặc lương thấp là khá phổ biến. Nhiều người trong số họ có trách nhiệm trả nợ nhưng thanh toán khoản nợ như thế nào trong khi đồng lương chỉ vừa đủ để trang trải cuộc sống đơn giản? Đó là bài toán nan giải cho cả người vay lẫn người cho vay.

Đây là một chương trình ưu đãi mang tính nhân văn của Nhà nước đối với việc "tiếp sức" cho thế hệ trẻ có một nền tảng tri thức, học vấn. Đó là cái được rất lớn. Những băn khoăn chắc chắn sẽ có lời giải hợp lý trong năm học này.

Nguyễn Thuỳ Dương