Theo báo cáo của Bộ KHT &ĐT, đến nay Việt Nam đã có 317 dự án ĐTRNN còn hiệu lực với tổng số vốn đầu tư 2, 5 tỷ USD. Đây là một con số được xem là có dấu hiệu khởi sắc khi năm 2004 mới có 17 dự án (tổng vốn đầu tư đăng ký 11 triệu USD) và 113 dự án vào năm 2005 (tổng số vốn 225, 9 triệu USD).

Việc ĐTRNN từ lâu đã trở thành một xu hướng phát triển mới của các doanh nghiệp Việt Nam, đã từng có doanh nghiệp xem đây như một chiến lược phát triển trọng tâm của mình, nhưng tại sao đến nay chúng ta mới đạt được một con số khiêm tốn đến như vậy? Liệu có một rào cản nào đang cản trở việc đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài? Tại Hội nghị Thúc đẩy đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài vừa được Bộ KH &ĐT tổ chức, rất nhiều doanh nghiệp đã phản ánh tình trạng thủ tục cấp giấy chứng nhận ĐTRNN còn phức tạp. Thời gian thẩm tra, cấp giấy chứng nhận ĐTRNN một số dự án vẫn còn kéo dài thời gian hơn so với luật định, ảnh hưởng xấu tới tiến độ triển khai dự án ở nước ngoài. Giám đốc một doanh nghiệp than thở, hiện tại, điều đáng lo ngại nhất hiện nay của các doanh nghiệp đang có ý định ĐTRNN là khuôn khổ pháp lý về ĐTRNN theo hình thức gián tiếp còn chưa rõ ràng nên hạn chế các doanh nghiệp trong việc đầu tư theo hình thức này.

Bà Nguyễn Hải Lý, Trưởng phòng đầu tư Tổng công ty Viễn thông quân đội Việt Nam đã dẫn chứng cụ thể về dự án đầu tư xây dựng tuyến cáp biển liên á. Đây là một dự án cho phép các doanh nghiệp tham gia góp vốn cùng nhiều doanh nghiệp nước ngoài thực hiện, đổi lại các doanh nghiệp Việt Nam được quyền sử dụng một số dung lượng của tuyến cáp quang này. Tuy nhiên, Viettel cũng như nhiều doanh nghiệp khác cũng đã mất rất nhiều thời gian để nghiên cứu, xem xét, đăng ký đầu tư theo hình thức nào. Chính vì thế, các doanh nghiệp đều thống nhất kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước nhanh chóng ban hành văn bản hướng dẫn hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài. 

Trong khi đó, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, một trong những hạn chế của hoạt động ĐTRNN hiện nay là chưa có quy định cụ thể và chính sách hay cơ chế đặc thù để hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam ĐTRNN. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động ở nước ngoài vẫn chưa thực sự hiệu quả. ông Nguyễn Xuân Trung, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH &ĐT) đã nhấn mạnh vấn đề này khi cho rằng: "Mối liên hệ giữa cơ quan đại diện ngoại giao và thương vụ nước ta ở nước ngoài với các doanh nghiệp ĐTRNN còn lỏng lẻo nên khi có sự việc tranh chấp xảy ra, doanh nghiệp không tranh thủ được sự hỗ trợ của nhà nước. Đây là điều thiệt thòi và cũng là vấn đề cần phải khắc phục. Rồi thông tin về môi trường, chính sách, thủ tục đầu tư của các nước cung cấp cho doanh nghiệp còn rất hạn chế. Vì vậy, cần xây dựng nhiều kênh thông tin đa dạng để hỗ trợ doanh nghiệp.

Để giải quyết vấn đề này, theo Thứ trưởng Bộ KH &ĐT Cao Viết Sinh, xu hướng ĐTRNN là xu hướng tất yếu, khách quan của các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Để thúc đẩy các doanh nghiệp ĐTRNN thì việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý liên quan đến ĐTRNN là điều cần thiết, đặc biệt là nhanh chóng sửa đổi, bổ sung nghị định 78/2006/NĐ-CP về quy định ĐTRNN của doanh nghiệp Việt Nam. Cũng theo ông Sinh những quy định về chuyển tiền ra nước ngoài cũng cần sửa đổi theo hướng tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển tiền trước khi có giấy chứng nhận ĐTRNN. Bên cạnh đó, các bộ, ngành cũng sẽ phối hợp để nhanh chóng đàm phán ký kết với một số nước, vùng lãnh thổ Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần để làm cơ sở cho hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam tại mỗi nước.

Trần Quyết