 Hàng năm, người nông dân luôn phải gánh chịu nhiều khốn đốn nào thì dịch cúm gia cầm, dịch lợn tai xanh, dịch rầy nâu trên hoa màu làm hàng ngàn ha lúa bị hư hại nặng... Tính ra mỗi năm, tổng thiệt hại trong sản xuất nông nghiệp lên tới gần 5% GDP của cả nước. Là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số sinh sống bằng nghề nông, lẽ ra thị trường bảo hiểm nông nghiệp (BHNN) sẽ có một thị trường rộng lớn. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn ngược lại, BHNN ở Việt Nam không những không phát triển được mà đang có nguy cơ tàn lụi. Khi thiên tai, dịch bệnh xảy ra, người nông dân phải đơn thương độc mã chống chọi.Theo thống kê của Vụ Bảo hiểm Bộ Tài chính, tỷ trọng tham gia BHNN ở Việt Nam ở mức rất thấp, chỉ chiếm chưa đến 1% tổng diện tích cây trồng, số vật nuôi. Mặc dù, BHNN đã được triển khai ở Việt Nam từ đầu những năm 80 của thế kỷ trước do tập đoàn Bảo Việt thực hiện. Năm 1983 Tập đoàn Bảo Việt đã mở rộng dịch vụ tới 26 tỉnh, nhận bảo hiểm cho 200.000 ha lúa, nhưng đến năm 1999 phải bỏ cuộc vì không có lãi (thu phí được 13 tỷ đồng nhưng phải bồi thường 14, 4 tỷ đồng), các dịch vụ BHNN khác như vật nuôi, cây trồng...cũng trong tình trạng tương tự và nay đã thu hẹp hoạt động. Nguyên nhân của tình trạng này là do các nhà bảo hiểm trong và ngoài nước cho rằng thị trường Việt Nam rất khó phát triển loại hình BHNN, vì cung cầu chưa "gặp nhau", mức huy động bảo hiểm thấp. Những yếu tố như tập quán chăn nuôi nhỏ của người nông dân, nhận thức về bảo hiểm và mức thu nhập thấp đều được các công ty bảo hiểm đánh giá là rất rủi ro. Còn người dân ở nhiều địa phương chưa có thói quen tham gia bảo hiểm. Nhiều người còn chưa thực sự tin tưởng, chưa có nhận thức đầy đủ về lợi ích, vai trò của bảo hiểm trong việc duy trì ổn định đời sống và sản xuất kinh doanh...
Theo ông Lê Quý Đăng -Cục phó Cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn, Bộ NN &PTNT cho biết doanh nghiệp bảo hiểm và nông dân chưa "gặp nhau" là do BHNN chỉ nhận bảo hiểm cho các loại cây, con ít rủi ro. Những loại cây, con nhiều rủi ro, người nông dân muốn mua bảo hiểm thì các doanh nghiệp bảo hiểm không dám nhận, còn những loại cây, con ít rủi ro, doanh nghiệp nhận bảo hiểm thì nông dân không muốn mua. ông Phùng Ngọc Khánh, Phó vụ trưởng Vụ Bảo hiểm, Bộ Tài chính cho rằng BHNN chưa phát triển được một phần là do, hiện nay chưa có một phương pháp đánh giá nào chính xác giúp doanh nghiệp bảo hiểm đánh giá rủi ro và phân định thiệt hại một cách khách quan. ông Khánh khẳng định BHNN muốn phát triển thì phải theo mô hình mới chứ không phải theo mô hình bảo hiểm truyền thống nữa. ông Khánh cho biết, hiện nay, Bộ Tài chính đang phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai đề án nghiên cứu thí điểm thực hiện BHNN dựa trên các chỉ số về thời tiết giống như Pêru, ấn Độ, những nước cũng thường xuyên phải gánh chịu thiên tai như Việt Nam.
Không chỉ riêng ở Việt Nam mà trên thế giới, bảo hiểm nông nghiệp cũng là một nghiệp vụ rất khó khăn. Bảo hiểm nông nghiệp chiếm thị phần rất nhỏ trên thị trường bảo hiểm thế giới. Điều đó chứng minh tính chất khó khăn phức tạp của BHNN. Chính vì vậy, Chính phủ của nhiều quốc gia đã phải can thiệp vào BHNN để hỗ trợ cho sản xuất nông nghiệp của họ. Theo một số chuyên gia, từ kinh nghiệm thực tế trong nước cũng như kinh nghiệm của các nước trên thế giới, BHNN chỉ có thể thực hiện thành công khi nó trở thành một chính sách của Nhà nước. Tuy nhiên, để thực thi một chính sách của Nhà nước, không chỉ có sự tham gia của các doanh nghiệp bảo hiểm mà cần có sự tham gia, quan tâm của các cấp các ngành và của toàn xã hội. Nên gắn các chính sách về BHNN với chính sách tài chính đối với nông nghiệp, nông thôn để tạo ra được môi trường pháp lý thuận lợi thu hút các doanh nghiệp bảo hiểm cũng như khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm. Cũng theo các chuyên gia, nước ta có quá nhiều thiên tai, trong khi điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, nếu như Nhà nước dùng một phần từ nguồn ngân sách Nhà nước để hỗ trợ người dân tham gia bảo hiểm, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai bảo hiểm nông nghiệp để hình thành nên quỹ bảo hiểm nông nghiệp thì sẽ hiệu quả hơn.
Gia Anh |