Qua các tham luận, đóng góp ý kiến của các đại biểu tại Hội thảo cho thấy, trước khi có Hiến chương, ASEAN là một tổ chức liên chính phủ với 10 quốc gia thành viên ở Đông Nam á, hoạt động với tư cách là một Hiệp hội. Từ khi Hiến chương ASEAN được Hiệp hội các nước ASEAN thông qua vào tháng 11.2007 và từ thời điểm Hiến chương có hiệu lực, ASEAN hoạt động với tư cách là một tổ chức liên chính phủ. Theo đó, các thành viên ASEAN phải tuân thủ 14 nguyên tắc cơ bản: tôn trọng độc lập chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của các nước thành viên; từ bỏ xâm lược, đe doạ hoặc sử dụng vũ lực hoặc bất kỳ hành động nào trái với pháp luật quốc tế; giải quyết hoà bình các tranh chấp; không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước; tôn trọng quyền của mỗi nước thành viên quyết định sự phát triển của dân tộc mình; phát huy Hiến chương Liên Hợp quốc và pháp luật quốc tế, kể cả pháp luật nhân đạo quốc tế; kiềm chế không tham gia vào mọi chính sách hoặc hoạt động do bất kỳ thành viên ASEAN nào hoặc do bất kỳ quốc gia nào, thực thể phi quốc gia nào ngoài ASEAN tiến hành có thể đe doạ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ hoặc ổn định chính trị, kinh tế của các nước thành viên; tôn trọng các nền văn hoá và tôn giáo khác nhau của nhân dân các nước ASEAN; tôn trọng các quyền tự do cơ bản, thúc đẩy và bảo vệ quyền con người và công lý xã hội.

Theo quy định, Hiến chương ASEAN chỉ có hiệu lực sau khi cả 10 thành viên ASEAN phê chuẩn. Ngày 21.10.2008, Indonesia là quốc gia thành viên thứ 10 đã phê chuẩn Hiến chương. Như vậy, tại Hội nghị cấp cao ASEAN tới đây tại Thái Lan diễn ra vào tháng 12.2008, lãnh đạo cấp cao của ASEAN sẽ chính thức tuyên bố Hiến chương ASEAN có hiệu lực, mở ra một trang mới trong lịch sử của ASEAN.

Thiên Long