Ảnh chỉ có giá trị minh hoạ

Cách đây 5 năm, vào thời điểm chúng ta xây dựng Pháp lệnh TTTM năm 2003, nhiều chuyên gia pháp lý đã nêu ý kiến đổi tên thành Pháp lệnh Trọng tài. Nhưng do điều kiện khách quan, ý kiến này chưa được xem xét một cách kỹ càng và không được chấp nhận. Theo GS. Lưu Văn Đạt, khi ông và các đồng nghiệp tham gia xây dựng Pháp lệnh TTTM năm 2003, mọi người cũng đưa ra ý kiến nên đổi tên thành Pháp lệnh Trọng tài. Nhưng do hoàn cảnh thời bấy giờ và do một số yếu tố khách quan, nên ý kiến này được bảo lưu. Mới đây, trong buổi hội thảo góp ý kiến vào Dự thảo lần I - Luật TTTM, GS Lưu Văn Đạt đã bày tỏ ý kiến với Ban soạn thảo nên đổi tên thành luật Trọng tài. ý kiến của GS. Đạt nhận được sự đồng tình ủng hộ 100% từ phía  các đại biểu tham gia hội thảo.

Đồng quan điểm với GS Lưu Văn Đạt, GS. TSKH Đào Trí Úc - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hội Luật gia Việt Nam cho rằng: "Việc đổi tên luật TTTM thành luật Trọng tài trước hết xuất phát từ sự cần thiết phải mở rộng thẩm quyền của trọng tài. Điều này phù hợp với tính chất của các quan hệ kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay. Theo đó, luật Trọng tài không chỉ giải quyết các tranh chấp thương mại, mà sẽ được mở rộng ra nhiều lĩnh vực, theo yêu cầu của các bên và các bên tranh chấp không chỉ là tổ chức, cá nhân kinh doanh. Với tính cách là hình thức tài phán tư, trọng tài cần được tạo điều kiện để có thể giải quyết tất cả các tranh chấp tư, bao gồm cả các tranh chấp hợp đồng và ngoài hợp đồng. Ngoại trừ những quan hệ liên quan tới lợi ích công cộng và trật tự công cộng. Trong ý nghĩa đó, luật Trọng tài sẽ phù hợp hơn nữa với nguyên tắc quyền tự do định đoạt của các bên, bao gồm cả quyền tự do định đoạt phương thức giải quyết tranh chấp. Cũng theo GS.TSKH Đào Trí Úc, việc đặt tên là luật Trọng tài cũng phù hợp với thực tiễn pháp luật các nước và thông lệ quốc tế. Nghiên cứu pháp luật về trọng tài của các nước trên thế giới cho thấy, đa số các nước đều sử dụng tên gọi là luật Trọng tài. Chẳng hạn: luật Trọng tài Trung Quốc, Trọng tài Anh, Trọng tài Thuỵ Điển, Trọng tài Nhật Bản.... Mặc dù trong quá trình xây dựng luật TTTM, Ban soạn thảo và Tổ biên tập đã tích cực tham khảo Luật Mẫu của UNCITRAL về TTTM quốc tế. Do vậy, việc sử dụng tên gọi luật Trọng tài là phù hợp hơn đối với điều kiện, hoàn cảnh của Việt Nam, so với việc sử dụng là luật TTTM.

Trao đổi với các chuyên gia pháp lý Việt Nam và phóng viên ĐS &PL, ông Jonh Berry - chuyên gia Star Việt Nam đưa ra gợi ý, nên tăng thẩm quyền giải quyết các vụ việc hành chính cho trọng tài. ông Berry cho rằng, trên thực tế có nhiều cơ quan quản lý hành chính Nhà nước tham gia vào các quan hệ dân sự (mua bán tài sản, tranh chấp đất đai với cá nhân...). Vì lý do tế nhị, không muốn thông tin của đơn vị bị lọt ra ngoài, nên khi có tranh chấp xảy ra, cơ quan hành chính đó rất muốn trọng tài đứng ra giải quyết tranh chấp của họ.

Với tư cách là Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế tại Việt Nam - TS. Nguyễn Minh Chí nêu ý kiến với ĐS &PL: "Nên thay tên luật TTTM bằng tên luật Trọng tài. Bởi lẽ, lấy tên luật Trọng tài sẽ mở rộng hơn phạm vi thẩm quyền của trọng tài khi giải quyết các tranh chấp, mà không giới hạn ở các tranh chấp thương mại".

Có thể nói, trong điều kiện, hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay, việc đổi tên luật TTTM thành luật Trọng tài là điều nên làm. Qua đó, khuyến khích cá nhân, tổ chức sử dụng trọng tài như là hình thức giải quyết tranh chấp hữu hiệu.

Anh Tuấn