Chúng tôi đã trình Bộ Công Thương đề án "giá điện theo cơ chế thị trường". Tuy nhiên, tổ công tác của Bộ Công Thương sẽ là người quyết định chứ không phải EVN. Chúng tôi xây dựng cơ chế theo tiêu chí phù hợp cơ chế thị trường, trên cơ sở tính toán bảng cân đối thu chi, xác định lỗ lãi từ năm 2009-2012, EVN đã đưa ra các phương án tăng giá điện cụ thể: Giá điện cho sản xuất dự kiến tăng 15,5% so với giá hiện hành; giá bán điện cho các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp; giá cho các đối tượng kinh doanh dịch vụ dự kiến tăng 16%. Còn đối với giá điện sinh hoạt, đề án của EVN đã đưa ra hai phương án: Phương án 1: bao gồm 6 nấc thang như hiện nay, dự kiến sẽ tăng bình quân mỗi nấc thang là 16% so với giá hiện hành, riêng nấc thang đầu tiên với 100 kWh đầu tăng 36% so với hiện hành. Phương án 2: chia đôi nấc thang đầu tiên, mỗi nấc thang 50kWh (tổng cộng có thành 7 nấc), trong đó nấc thang 1 tăng 27%, nấc thang 2 tăng 63%, các nấc thang còn lại sẽ tăng 12% so với hiện hành. Chúng tôi đã kiến nghị đối với chính sách giá điện hỗ trợ người nghèo, đối tượng thuộc diện chính sách xã hội, nếu mỗi hộ sử dụng 50 kWh /tháng sẽ được hưởng mức giá như hiện nay, còn trên 50kWh sẽ không được hỗ trợ. Nhưng nếu cộng 3 tháng liên tiếp mà bình quân mỗi tháng dưới 50kWh, sẽ được hỗ trợ cả 3 tháng.

ĐS&PL: Liệu cơ chế giá có thể thực hiện được khi tính độc quyền trong ngành điện vẫn rất lớn?

Ông Đinh Quang Tri: Theo tôi, trong bất cứ nền kinh tế nào, Nhà nước cần giữ vai trò độc quyền hoặc quyết định ở những lĩnh vực chủ chốt. Vấn đề là ai đứng ra đại diện cho Chính phủ nắm giữ độc quyền đó. Chúng tôi sẵn sàng khi có sự cạnh tranh trong một số lĩnh vực của ngành điện. Nhưng cải tổ ngành điện phải có lộ trình. Nếu không sẽ ảnh hưởng lớn tới lợi ích dân chúng. Cơ chế giá điện tất nhiên rất khó, song không có nghĩa không thực hiện được.

ĐS&PL: Có một nghịch lý là EVN luôn kêu ca là kinh doanh lỗ nên cần tăng giá điện nhưng EVN lại kiến nghị chi đến 1.002 tỷ đồng cho quỹ khen thưởng?

Ông Đinh Quang Tri: Từ năm 1995 đến nay EVN không hề lỗ. Nếu chi phí năm 2007 không bị đội lên thì EVN phải lãi tới trên 6.000 tỷ đồng. Việc xin trích 1.002 tỷ là để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Trong cách tính doanh thu năm 2007 của EVN do không tách phần chênh lệch giá điện cũ và mới nên tính ra số lãi của EVN thu từ các khoản đầu tư, tài chính là trên 3.800 tỷ đồng, trong đó có cả lãi do chênh lệch tăng giá điện là 2.763 tỷ đồng. Do giá dầu tăng làm đội chi phí lên hơn 3.000 tỉ trong năm 2007 và EVN cũng phải gánh. Nhưng với nỗ lực của mình chúng tôi đã lãi hơn 3.842 tỷ đồng trước thuế. Nếu không đáng nhẽ lợi nhuận của chúng tôi là phải trên 6.000 tỷ nếu giá dầu không tăng, giá điện mua ngoài không tăng cao như vậy.

ĐS&PL: Nhưng thưa ông, năm 2008 EVN kêu thiếu 5.000 tỷ đồng để đầu tư. Nên chăng EVN dùng phần lãi này để đầu tư cho các dự án?

Ông Đinh Quang Tri: Phải nói số tiền 1.002 tỷ đồng cho quỹ phúc lợi này không là gì so với tổng số 600.000 tỷ đồng mà chúng tôi đang thiếu. Thực ra có bao nhiêu thì chúng tôi đầu tư bấy nhiêu. Một doanh nghiệp bao giờ cũng phải đầu tư vào hai mảng: Một là đầu tư vào tài sản và hai là đầu tư vào nhân lực lao động. Thiếu một trong hai cái đó thì không làm được. EVN vẫn bảo lưu quyết định xin trích quỹ khen thưởng phúc lợi 1.002 tỷ đồng của mình. EVN đang xin ý kiến của hai Bộ Tài chính, Công Thương trước khi trình Thủ tướng Chính phủ quyết định chứ không phải do EVN quyết.

ĐS&PL: Nếu phương án tăng giá điện mới được thông qua thì EVN có công bố hạch toán kinh doanh để người dân được biết, thưa ông?

Ông Đinh Quang Tri: Hiện chúng tôi rất muốn tách các khâu đó ra. Hiện khâu phát điện đối với các nhà máy chúng tôi đã tách ra hết. Về mức phí chúng tôi cũng đề nghị Bộ duyệt giá phí. Các công ty phân phối hiện cũng hạch toán độc lập. Chi phí của họ kiểm toán cũng rất dễ. Chi phí cũng rất rành rọt. Cái chính khó nhất hiện nay là công ty mua bán điện. Hiện chúng tôi phải mua của các nhà máy điện bên ngoài với giá rất cao nhưng phải bán lại cho các công ty điện lực với giá thấp. Đây là bài toán khó mà chúng tôi cũng muốn phải minh bạch. Trong cơ chế giá điện sắp tới chúng tôi cũng đề nghị công ty mua điện này nếu họ mua trên thị trường điện lực mà giá lên thì phải điều chỉnh giá bán lẻ để họ có tiền trả cho công ty bán điện và ngược lại. Chúng tôi hy vọng đưa yếu tố cạnh tranh vào thì giá sẽ bình ổn lại.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

H.Lan- S.Linh (Thực hiện)

+ Chị Hoàng Thị Xuân - Cầu Giấy (Hà Nội): Giá điện là vấn đề rất "nhạy cảm", nhất là trong khi Chính phủ đang thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát. Giá xăng dầu vừa được thả nổi theo giá thị trường, giá điện tăng nữa chẳng khác "đổ thêm dầu vào lửa"? Theo tôi, tăng giá điện cần phải cân nhắc kỹ và cần được đưa ra lấy ý kiến của người dân. Nếu việc tính toán không đầy đủ sẽ xảy ra việc điều chỉnh quá cao gây tác động lớn, xáo trộn đời sống, sản xuất của người dân. + Ông Nguyễn Văn Quang (nhân viên bến xe phía Nam Hà Nội): Một nghịch lý là trong thời gian qua ngành điện liên tục kêu lỗ, không có vốn để đầu tư và đòi trả lại 13 dự án điện, trong khi lại báo cáo lãi với Bộ Tài chính để xin trích thưởng. Mà số lãi này không phải là nhỏ, lên tới trên 2.700 tỷ đồng. Tôi cho rằng ngành điện phải xem xét lại, cần phải xuất phát từ quyền lợi của đất nước và chia sẻ với người dân trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay. Số lãi này nên dùng để tái đầu tư, phát triển thêm các cơ sở điện mới phục vụ nhu cầu sản xuất, dân sinh bởi hiện nay đời sống của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn đang rất khó khăn.