Theo Luật Giáo dục hiện hành, các trường dân lập, trường tư thục hoạt động theo nguyên tắc tự chủ về tài chính, tự cân đối thu chi. Với quy định này, trong trường hợp cần thiết để đảm bảo nguồn kinh phí hoạt động, các trường có thể điều chỉnh tăng mức thu học phí đối với người học. Tuy nhiên, tăng bao nhiêu, các trường phải cân nhắc kỹ lưỡng để sinh viên quyết định trong việc lựa chọn trường. Bộ GD &ĐT yêu cầu các trường phải công khai công tác thu chi tài chính. Trường hợp nhà trường và học sinh đã cam kết mức thu học phí nhưng trường không đảm bảo chất lượng đào tạo như cam kết, sinh viên có quyền yêu cầu nhà trường bồi thường. Còn các trường ĐH, CĐ công lập thì không được tự điều chỉnh mức học phí và bị khống chế trong khung học phí do nhà nước quy định vì đã được hưởng phần đầu tư từ ngân sách Nhà nước.

ĐS&PL: Như ông vừa nói, các trường dân lập, tư thục được tự chủ về tài chính, nhưng nếu cứ để các trường tự cân đối thu chi thì mức học phí có lẽ sẽ càng "leo thang", thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Ngữ: Các trường ngoài công lập, do phải tự đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước nên được phép điều chỉnh học phí cho phù hợp với các điều kiện thực tế. Trong bối cảnh giá cả biến động, các chi phí đều tăng như hiện nay, xu hướng tăng học phí của các trường ngoài công lập vào đầu năm học mới này là điều có thể hiểu được. Các trường có mức chi phí cho hoạt động đào tạo, cho đầu tư cơ sở vật chất... khác nhau nên mức thu cũng sẽ khác nhau. Nhưng không có nghĩa là các trường muốn tăng bao nhiêu thì tăng. Các trường phải công khai các tiêu chí đảm bảo chất lượng và công khai công tác thu chi tài chính. Các trường ngoài công lập không thể đơn giản xác định mức thu học phí bằng cách tính toán rồi dồn toàn bộ gánh nặng chi phí đầu tư, hoạt động cho người học đóng góp. Bản thân các trường ĐH phải có giải pháp tăng nguồn thu từ nghiên cứu khoa học, cung cấp dịch vụ, chuyển giao công nghệ cho khu vực tư nhân... Bộ sẽ yêu cầu nhà trường thực hiện việc công khai, trong đó công khai các điều kiện đảm bảo chất lượng, ví dụ như cơ sở vật chất, giảng viên.

ĐS&PL: Nói như vậy thì mức học phí phải tương xứng với chất lượng đào tạo, với những dịch vụ mà người học được hưởng. Nhưng nếu phát hiện các trường tăng mức học phí mà không đảm bảo chất lượng đào tạo thì sẽ xử lý như thế nào?

Sinh viên trên giảng đường

Ông Nguyễn Văn Ngữ: Các trường cùng với việc thu học phí phải thực hiện công khai việc sử dụng tiền học phí nói riêng và nguồn tài chính của trường nói chung. Theo Luật và các quy định liên quan khác, các trường dân lập, trường tư thục bắt buộc phải thực hiện chế độ công khai tài chính. Không thể để người học đóng tiền trường thu mà không biết sử dụng như thế nào. Khi nhà trường đã cam kết với học sinh, sinh viên thì phải thực hiện cam kết đó. Nếu nhà trường cam kết là bồi thường thì học sinh, sinh viên có quyền yêu cầu nhà trường thực hiện. Bộ đang đề xuất mức học phí phải được công khai trước 3 tháng hoặc 6 tháng khi tuyển sinh để người học biết mà lựa chọn. 

ĐS&PL: Vậy đâu là giải pháp buộc các trường phải công khai tài chính, học phí phải tương xứng với chất lượng đào tạo, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Ngữ: Bộ GD &ĐT đã xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát sử dụng tài chính trong các cơ sở giáo dục ĐH. Các trường sẽ phải thực hiện "ba công khai", không phân biệt công lập và ngoài công lập để cho người học và xã hội giám sát, đánh giá. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cũng sẽ thực hiện kiểm toán định kỳ và kiểm toán độc lập đối với các cơ sở đào tạo công lập và ngoài công lập. Chính vì vậy, các trường phải công khai chất lượng đào tạo; công khai nguồn lực đào tạo; công khai chi tiêu tài chính. Từ năm học mới này, Bộ GD &ĐT sẽ kiên quyết thực hiện việc công khai tài chính, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc các cơ sở đào tạo thực hiện "ba công khai", trong đó nhất thiết phải có sự công khai với người học về việc sử dụng nguồn học phí. Tới đây, Bộ sẽ xây dựng một trang web đưa công khai toàn bộ thông tin của các trường lên để cung cấp thông tin cho người dân, người học có thể tham khảo, chọn trường.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

H.Lan- T.Thêm (Thực hiện)