PV: Thưa ông, các cơ quan quản lý thì "hô hào" siết chặt ATVSTP nhưng số vụ vi phạm về lĩnh vực này ngày càng gia tăng, vì sao vậy?

Ông Trần Đáng: ATVSTP đang là vấn đề nóng bỏng. Không chỉ tại những nước kém phát triển, mà ngay cả các nước phát triển vẫn thường xuyên xảy ra tình trạng ngộ độc thực phẩm. Chẳng hạn như Nhật Bản, bình quân cứ 100 ngàn dân thì có 40 người bị ngộ độc thực phẩm. Còn ở nước ta, ngộ độc thực phẩm do vi sinh chiếm nhiều nhất. Những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể xảy ra liên tục trong thời gian gần đây là rất đáng báo động. Điều đáng nói là chúng ta không kiểm soát được bếp ăn tập thể, bếp ăn ở khu công nghiệp; việc nuôi trồng, chăn nuôi gia súc gia cầm, sản xuất, chế biến thực phẩm chưa bảo đảm an toàn; tình trạng thực phẩm không đảm bảo chất lượng, cũng như hóa chất, phụ gia thực phẩm không rõ nguồn gốc tràn vào trong nước qua đường biên giới là rất nguy hiểm; tình trạng sử dụng các hóa chất để giữ thực phẩm tươi lâu; việc sử dụng các chất tăng trưởng trong chăn nuôi khá phổ biến... Khoảng 90% cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm vẫn dừng ở quy mô vừa và nhỏ, sản phẩm bày bán lẻ tẻ... nên quản lý ATVSTP rất khó khăn. Trách nhiệm thì lớn đến vậy nhưng hiện cả Cục ATVSTP mới có gần 70 người, chuyên trách tất cả các mảng liên quan đến thực phẩm của cả nước. Còn mỗi tỉnh hiện chỉ có... 1/2 cán bộ kiêm nhiệm. Với lực lượng mỏng như vậy, Cục khó lòng mà xoay xở.

PV: Như ông vừa nói, chúng ta không thể kiểm soát  được bếp ăn tập thể, bếp ăn ở khu công nghiệp dẫn đến số vụ ngộ độc tăng cao. Vậy khi có "sự cố" xảy ra, "quả bóng" trách nhiệm thuộc về ai, thưa ông?

Ông Trần Đáng: Đảm bảo ATVSTP tại các bếp ăn tập thể đã được giao trực tiếp cho Ban quản lý từng khu Công nghiệp, nhưng họ từ chối nhận trách nhiệm này và đã trao trả lại cho chính quyền địa phương. Thế nhưng, vấn đề này thường bị bỏ ngỏ. Khi có vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại địa phương nào đó, Cục cũng không có quyền phạt. Chính điều này khiến nhiều doanh nghiệp ngày càng coi thường vấn đề đảm bảo ATVSTP.

PV: Được biết, kết quả thanh tra của Bộ Y tế mới đây cho thấy có tới 46% hồ sơ đăng ký lưu hành thực phẩm chức năng tại Cục ATVSTP có sai sót về thủ tục. Xem ra, quy trình cấp phép sản xuất, kinh doanh thực phẩm quá "thoáng", thưa ông?

Ông Trần Đáng: Hàng tuần, Cục tiếp nhận khoảng 20 hồ sơ xin cấp phép lưu hành thực phẩm chức năng. Trong quá trình duyệt, cấp hồ sơ đúng là cũng có những sai sót nhưng về chuyên môn hoặc quy định chúng tôi tiến hành đầy đủ, đúng luật. Song cũng phải thừa nhận rằng, với quy trình cấp phép đơn giản như hiện nay (chủ yếu dựa trên công bố của nhà nhập khẩu) vô tình tạo điều kiện cho phía kinh doanh "lách" luật. Hơn nữa, cán bộ chuyên trách về ATVSTP quá thưa thớt trong khi trách nhiệm công việc thì quá nhiều.

PV: Vậy đâu là giải pháp nâng cao chất lượng VSATTP, thưa ông?

Ông Trần Đáng: Bất cập trong công tác quản lý về VSATTP là lâu nay trong nước không có bộ máy chuyên nghiệp, không có lực lượng thanh tra chuyên về thực phẩm, mà Thanh tra y tế phải kiêm nhiệm. Mới đây, Chính phủ đã ra Nghị định quy định hệ thống quản lý, thanh tra và kiểm nghiệm về VSATTP. Với sự ra đời của Nghị định này, số lượng cán bộ làm công tác kiểm tra ATVSTP từ T.ư đến địa phương được bổ sung đáng kể. Công tác đảm bảo ATVSTP cũng sẽ được phân công rõ ràng cụ thể. Theo đó, trách nhiệm của từng địa phương và cán bộ chuyên môn cũng như hiệu quả công việc sẽ được giám sát chặt chẽ. Cục cũng đã gửi lên Chính phủ Dự thảo Luật An toàn Thực phẩm. Bộ luật này cũng quy định hình thức xử phạt cả đối với những người "ăn bẩn" dẫn đến lây truyền dịch bệnh cho cộng đồng. Nếu luật mới được đưa vào thực thi, tôi tin vấn đề sẽ được giải quyết. Bên cạnh đó, cần tuyên truyền để nâng cao ý thức VSATTP của hai đối tượng là người tiêu dùng và nhà sản xuất, kinh doanh thực phẩm; xây dựng hệ thống giám sát ngộ độc thực phẩm; đầu tư, nâng cấp các labo xét nghiệm, kiểm nghiệm; phải tiến tới chỉ tiêu 100% rau, thịt, thực phẩm bày bán trên thị trường sạch, an toàn...

PV: Xin cảm ơn ông!

N.Giang (Thực hiện)

Năm 2009, Quốc hội thống nhất sẽ giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách pháp luật đối với quản lý chất lượng vệ sinh, an toàn thực phẩm tại kỳ họp thứ năm.