Từ nay đến quý I.2009, sẽ có hơn chục triệu người được cấp mã số thuế. Trước mắt, cơ quan thuế tập trung cấp mã số thuế cho ba đối tượng là: cơ quan chi trả thu nhập, cá nhân kinh doanh và những người đang nộp thuế thu nhập theo Pháp lệnh Thuế Thu nhập cao, còn người phụ thuộc sẽ được cấp mã số thuế sau. Nếu hết quý I.2009 mà người dân vẫn chưa có mã số thuế thì vẫn được giảm trừ gia cảnh bình thường, miễn là cuối năm phải có mã số thuế. Sau khi đăng ký mã số thuế, nếu có người phụ thuộc thì người dân sẽ đăng ký thủ tục để giảm trừ gia cảnh. Hạn chót để kê khai người phụ thuộc là ngày 30.6.2009. Khi nào có thay đổi về người phụ thuộc, ví dụ có sinh thêm con thì sẽ kê khai tiếp để được giảm trừ.

PV: Từ trước tới nay, những người đang nộp thuế thu nhập theo Pháp lệnh Thuế thu nhập cao thì hầu hết chưa có mã số thuế. Liệu có thu được thuế đối với những người hành nghề tự do không, thưa bà?

Bà Trần Ngọc Vân: Hiện nay cơ quan thuế không quản lý được các thu nhập của đối tượng hành nghề tự do. Việc mua bán, giao dịch giữa cá nhân với cá nhân không có chứng từ, giấy tờ chứng minh. Thực tế, có rất nhiều trường hợp làm nghề tự do có mức thu nhập trên 4 triệu đồng /tháng, nhưng họ không đăng ký thuế nên cơ quan thuế chưa thể "quản" đối tượng này. Về lâu dài, cơ quan thuế sẽ tiến tới quản lý thuế thu nhập cá nhân theo kiểu hiện đại như đa số các nước tiên tiến khác, tức là cứ sinh ra đã có mã số thuế rồi. Mỗi người một mã số thuế duy nhất và sở hữu mã số thuế đó trong suốt cuộc đời.

PV: Như bà vừa nói, tiến tới mỗi người sẽ có một mã số thuế. Vậy cá nhân có thu nhập từ nhiều tổ chức chi trả khác nhau, việc đăng ký thuế được thực hiện như thế nào?

Bà Trần Ngọc Vân: Theo quy định của Luật Thuế Thu nhập cá nhân, có mười khoản thu nhập phải chịu thuế thu nhập cá nhân: thu nhập từ kinh doanh, thu nhập từ tiền công tiền lương, thu nhập từ chuyển nhượng vốn, thu nhập từ đầu tư vốn, thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại, thu nhập từ trúng thưởng, từ nhận thừa kế và nhận quà tặng. Tuy nhiên, các tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập, các cá nhân có thu nhập chịu thuế nếu đã đăng ký thuế và được cấp mã số thuế thì không phải đăng ký cấp mã số thuế mới. Mã số thuế đã được cấp được tiếp tục sử dụng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân. Nếu một người có nhiều khoản thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân thì chỉ đăng ký thuế một lần. Cá nhân có nhiều nguồn thu nhập: từ kinh doanh, từ tiền lương tiền công, từ các nguồn thu nhập chịu thuế khác được lựa chọn nơi nộp hồ sơ đăng ký thuế tại cơ quan đơn vị trả thu nhập hoặc tại chi cục thuế nơi kinh doanh. Cá nhân cùng lúc nộp thuế thu nhập cá nhân qua nhiều tổ chức chi trả, cũng chỉ đăng ký thuế tại một tổ chức chi trả thu nhập để được cấp mã số. Sau đó cá nhân thông báo mã số của mình với các tổ chức chi trả khác để các tổ chức chi trả sử dụng vào việc khấu trừ, kê khai nộp thuế. Mỗi cá nhân có một mã số thuế dùng để kê khai chung cho tất cả các loại thu nhập.

PV: Khi có mã số thuế thì người nộp sẽ được hưởng lợi những gì, thưa bà?

Bà Trần Ngọc Vân: Cho biết đến nay, cả những người đang nộp thuế thu nhập theo Pháp lệnh Thuế thu nhập cao thì hầu hết chưa có mã số thuế. Chính vì vậy, để đảm bảo quyền lợi của mình, người nộp thuế nên chủ động đi đăng ký để được cấp mã số thuế. Quyền lợi của người nộp thuế khi có mã số thuế là được giảm trừ gia cảnh, được giảm thuế khi bị thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo. Nếu có thu nhập không thường xuyên, thu nhập vãng lai từ giảng dạy, viết sách... với tổng mức thu nhập từ 500 ngàn đồng /lần trở lên, người nộp thuế sẽ bị tạm khấu trừ 10% nếu có mã số thuế, nếu chưa có mã số thuế sẽ bị khấu trừ đến 20%. Nếu trong năm mà đối tượng nộp thuế có số thuế đã nộp lớn hơn số thuế phải nộp hoặc đã nộp thuế thu nhập cá nhân nhưng có thu nhập tính thuế chưa đến mức phải nộp thuế sẽ được hoàn thuế nếu như cá nhân đó đã có mã số thuế.

PV: Quyền lợi của người nộp thuế khi có mã số thuế là được giảm trừ gia cảnh nên rất dễ nảy sinh tình trạng kê khai man. Vậy cơ quan thuế sẽ thực hiện biện pháp gì để tránh tình trạng kê khai trùng người phụ thuộc, thưa bà?

Bà Trần Ngọc Vân: Mã số thuế của người phụ thuộc sẽ giúp tránh tình trạng kê khai trùng lặp. Đối với người phụ thuộc chưa có mã số thuế, khi làm thủ tục kê khai người phụ thuộc sẽ phải cung cấp số chứng minh nhân dân (hoặc hộ chiếu) và một số giấy tờ khác kèm theo để hệ thống có thể quản lý tránh trùng lặp. Với cách quản lý như vậy, tôi khẳng định sẽ không có tình trạng kê khai man.

PV: Xin cảm ơn bà!

N.Giang (Thực hiện)