Từ ngày 1.1.2009, Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực. Trong quý III.2008, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân và các Thông tư hướng dẫn thi hành. Nội dung nghị định bám sát yêu cầu của luật, cụ thể hóa trong đó có những vấn đề quan tâm là quy định về giảm trừ gia cảnh cũng như việc quản lý những người phụ thuộc tránh tình trạng gian lận, trốn thuế. Theo đó sẽ có những cải cách hành chính về thuế, thực hiện quy định việc quản lý thuế bằng cách đề cao quyền hạn và trách nhiệm của người nộp thuế bằng việc họ tự kê khai thu nhập, tự kê khai gia cảnh và người phụ thuộc, trên cơ sở đó cơ quan chi trả thu nhập khấu trừ tiền thuế hàng tháng và các cá nhân kinh doanh nộp thuế hàng quý.

Luật quy định, mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế là 48 triệu đồng /năm. Người phụ thuộc vào người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng là 1, 6 triệu đồng/tháng. Nghị định sẽ hướng dẫn cụ thể qui định này. Mức giảm trừ gia cảnh sẽ giúp những người đang phải nộp thuế thu nhập cao sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Tôi lấy ví dụ: nếu một người nào đó có thu nhập 6 triệu đồng /tháng có nuôi hai con thì vẫn phải nộp thuế là 100 ngàn đồng. Nhưng từ 1.1.2009, theo quy định họ sẽ được mức giảm trừ nuôi hai con là 3, 2 triệu đồng, tức là họ chỉ còn 2, 8 triệu đồng. Như vậy họ sẽ không phải đóng thuế bởi thu nhập của họ sau khi trừ gia cảnh thấp hơn mức khởi điểm chịu thuế như quy định là 4 triệu đồng.

ĐS&PL: Vậy để được giảm trừ gia cảnh thì phải đảm bảo những tiêu chí nào? Liệu có xảy ra tình khai man, trốn thuế, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Phụng: Đối tượng được giảm trừ gia cảnh trong Luật này là khá rộng rãi. Đó là sẽ giảm trừ gia cảnh cho cả ông bà, cô, bác, chú, dì, cậu, mợ... Tuy nhiên, để được giảm trừ thì phải thỏa mãn điều kiện là người phụ thuộc có thu nhập dưới mức 533.000 đồng /tháng và phải có quan hệ với người nộp thuế. Người nộp thuế sẽ phải kê khai thu nhập cũng như mối quan hệ của người phụ thuộc để chính quyền địa phương xác nhận. Theo Luật Quản lý thuế, người dân tự kê khai số thuế phải nộp. Còn theo Luật Thuế thu nhập cá nhân thì một người có thể nuôi nhiều người nên lợi dụng quy định quá thoáng này dễ xảy ra tình trạng gian lận trốn thuế vì vậy cần có phương thức quản lý danh sách những người phụ thuộc, tránh tình trạng gian lận, trốn thuế.

ĐS&PL: Nhiều ý kiến cho rằng, mức khởi điểm chịu thuế sẽ không còn phù hợp trước tình hình lạm phát hiện nay do vậy cần có sự  chỉnh lại. Quan điểm của ông như thế nào?

Ông Nguyễn Văn Phụng: Tôi không nghĩ vậy! Luật Thuế thu nhập cá nhân không đặt ra vấn đề lạm phát nên mới đưa ra mức giảm trừ gia cảnh. Chúng ta thừa nhận rằng, khi trượt giá mạnh thì hàng triệu người bị ảnh hưởng và Nhà nước cũng bị ảnh hưởng. Khi đã lạm phát, Chính phủ còn khó khăn hơn rất nhiều, không thể cắt giảm các chương trình chi tiêu, nhất là chi cho đối tượng chính sách. Bởi vậy, không thể đơn giản cho rằng tình hình lạm phát tăng thì yêu cầu giảm thuế. Nếu nói giá cao quá giảm thuế đi thì lấy tiền đâu cho người nghèo?. Tôi cho rằng quan niệm khi vật giá lên phải chỉnh lại mức này là hoàn toàn sai lầm. Đúng ra chúng ta phải thu từ đồng thu đầu tiên. Ai cũng có quyền và nghĩa vụ với đất nước nhưng ta có xét đến điều kiện quản lý, nếu thu ngay từ đồng đầu tiên thì chúng ta quản lý được nhưng chi phí rất lớn. Vì vậy mới đưa ra mức giảm trừ gia cảnh.

ĐS&PL: Nhưng thưa ông, Pháp lệnh thuế thu nhập cao có quy định khi trượt giá tăng 30% sẽ được điều chỉnh mức thu nhập chịu thuế?

Ông Nguyễn Văn Phụng:  Đúng là theo quy định tại Pháp lệnh số 35 về Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao thì trong trường hợp giá cả thị trường biến động từ 30% trở lên thì Chính phủ trình UBTVQH điều chỉnh các mức bằng tiền trong biểu thuế thu nhập cho phù hợp. Nếu chiểu theo Điều 30 của Pháp lệnh này thì mức trượt giá được so sánh theo từng năm chứ không phải theo cả thời kỳ.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

Ngân Giang (Thực hiện)