Sau khi rà soát, sắp xếp lại, tổng số dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư phát triển ngân sách nhà nước trong kế hoạch năm 2008 của các địa phương đã giảm từ 13.901 dự án xuống còn 12.750 dự án; còn số vốn bình quân một dự án tăng từ 4, 45 tỷ đồng/dự án lên 4, 85 tỷ đồng/dự án. Số dự án khởi công mới trong năm 2008 giảm từ 3.965 dự án xuống còn 3.140 dự án và số vốn bố trí cho các dự án khởi công mới giảm từ 11.982 tỷ đồng xuống còn 10.628 tỷ đồng. Từ việc giãn tiến độ, đình hoãn các dự án này, sẽ có khoảng 5.662 tỷ đồng dôi ra và được các địa phương chuyển cho những dự án có hiệu quả, cấp bách, hoàn thành trong năm 2008-2009 sau khi thực hiện điều chỉnh dự toán theo quy định của Nhà nước. Trong khi đó, với các tập đoàn và tổng công ty nhà nước, số vốn cắt giảm hơn 29.366 tỷ đồng được Bộ KH &ĐT đánh giá là có tác động lớn tới việc kiềm chế lạm phát trong tình hình hiện tại.

ĐS&PL: Sau khi có danh sách cắt giảm, đình hoãn và giãn tiến độ các dự án đầu tư thì việc giám sát thực hiện như thế nào, thưa ông?

Ông Lê Văn Học: Bộ KH &ĐT được giao chủ trì tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương kiểm tra việc thực hiện bố trí sử dụng các nguồn vốn có được từ việc đình hoãn, giãn tiến độ các công trình này của các bộ, ngành, địa phương. Chúng tôi đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND cấp tỉnh trực tiếp giám sát việc thực hiện cắt giảm và bố trí lại nguồn vốn từ nay đến cuối năm. Để đạt được mục tiêu hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng lãng phí, thiệt hại trong cắt giảm đầu tư, trước hết sẽ nhằm vào các dự án khởi công mới. Vì nếu cắt giảm, đình hoãn các công trình đã khởi công thì sẽ khó khăn và tốn kém trong việc bảo quản công trình này. Qua kiểm tra, rà soát khu vực địa phương và các DN, có đến 72% là dự án khởi công mới thuộc diện đình hoãn. Còn lại, hơn 20% là các dự án chuyển tiếp. Điều này đã cho thấy, lãnh đạo các địa phương, đơn vị đã có sự cân nhắc trong quyết định ngừng, hoãn và giãn tiến độ các dự án. Do vậy, đối với những dự án chuyển tiếp thuộc diện cắt giảm thì trong vòng khoảng từ 1- 2 tuần tới, Bộ KH &ĐT sẽ làm việc trực tiếp với các đơn vị, địa phương về việc xử lý vướng mắc và lên kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản cho năm 2009.  Thực tế, nhiều dự án phê duyệt khi lạm phát chưa cao, sau khi phê duyệt thì lạm phát mới tăng. Do vậy, các vấn đề về tín dụng và vốn mới phát sinh nên các DN phải xem xét cắt giảm, ngừng, hoãn các dự án. Tuy nhiên, việc xác định hiệu quả của cắt giảm các dự án tác động như thế nào đối với việc kiềm chế lạm phát là tương đối khó.

ĐS&PL: Việc cắt giảm đầu tư này đã ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển kinh tế của các địa phương và kế hoạch kinh doanh của các doanh nghiệp?

Ông Lê Văn Học: Hiện chúng ta đang thực hiện cắt giảm trong ngắn hạn, trong giai đoạn nền kinh tế đang có lạm phát cao. Trong dài hạn không thể tiếp tục cắt giảm như vậy. Trong tổng số hơn 30.000 tỷ đồng cắt giảm lần này, chúng tôi phân thành hai loại: đối với vốn ngân sách thì sẽ điều chuyển trong năm 2008. Còn đối với nguồn vốn là trái phiếu Chính phủ thì sẽ cắt giảm trong năm 2008, còn trong năm 2009-2010 thì sẽ thực hiện điều chuyển chứ không cắt giảm. Trên thực tế, việc cắt giảm đầu tư của các dự án chưa cần thiết đã tạo điều kiện để bổ sung nguồn vốn cho những dự án quan trọng và cần thiết như: các dự án năng lượng, thủy điện, xi măng. Do đó, quan điểm của Bộ KH &ĐT là không phải lấy việc cắt giảm được nhiều dự án là mục tiêu hàng đầu. Bên cạnh đó, đối với các dự án đã đến giai đoạn cần phải tập trung vốn để hoàn thành, những dự án liên quan đến xuất khẩu, giải quyết việc làm quy mô lớn thì cũng sẽ được ưu tiên vốn để có thể khai thác ngay. Còn đối với các dự án nằm ngoài những nhóm trên thì phải căn cứ trên cơ sở hiệu quả đầu tư của dự án. Nếu dự án nào có hiệu quả cao thì cũng sẽ được triển khai và hỗ trợ vốn.

Theo tôi, lạm phát vẫn đang ở mức cao, nếu không có chỉ đạo của Chính phủ thì tự thân các địa phương, DN sẽ phải cân nhắc việc cắt giảm đầu tư của mình nếu không muốn rơi vào tình trạng khủng hoảng.

ĐS&PL: Qua lần "sàng lọc" vừa rồi, theo ông các bộ ngành, địa phương sẽ phải làm gì để nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư từ nguồn vốn nhà nước?

Ông Lê Văn Học: Việc rà soát, sắp xếp lại các dự án đầu tư cần phải kiên trì thực hiện và coi là công việc thường xuyên của các bộ, ngành, địa phương từ nay đến cuối năm và trong các năm tiếp theo. Các địa phương phải kiên quyết đình hoãn, ngừng khởi công và giãn tiến độ các dự án chưa thật sự cấp bách, để bổ sung nguồn vốn bù đắp cho phần trượt giá của các dự án cấp bách, các dự án có khả năng hoàn thành trong năm 2008. Công việc này cần được kiểm tra thường xuyên để bảo đảm các nguồn vốn có được từ việc đình hoãn, giãn tiến độ các công trình được sử dụng hiệu quả. Còn với các tập đoàn, tổng công ty, bên cạnh việc tiếp tục rà soát, cắt giảm, đình hoãn, giãn tiến độ các dự án đầu tư chưa thật cấp thiết, các dự án kém hiệu quả.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

Ngân Giang (Thực hiện)