Trong giai đoạn hiện nay, trước hết cần phải có một quy hoạch chung. Quy hoạch chung của Thủ đô trước đây đã được duyệt từ năm 1998 và đến giờ đã được 10 năm rồi. Bây giờ mở rộng địa giới, phạm vi, chức năng, ranh giới và toàn bộ những động lực và tiền đề phát triển khác đi nên đầu tiên phải có một quy hoạch chung mới được duyệt. Đó là tiền đề đầu tiên, song song với nó phải có một thể chế đặc biệt, có nhiệm vụ để đưa quy hoạch này vào cuộc sống. Có quy hoạch chung mới nói định hình rõ quy hoạch Hà Nội "mới".  Về thời điểm hoàn thành quy hoạch chung Thủ đô lần này, tôi được biết sẽ hoàn thành vào năm 2010-năm kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long. Tôi cho rằng thời điểm 2010 là chậm, nhưng đây là việc rất khó. Đây là một đề tài có thể nói là yêu cầu về khoa học, tính khách quan, tính tương lai. Tức là giá trị về sử dụng và tương lai rất lớn. Nếu chúng ta làm vội, rất có thể sẽ không đạt được những yêu cầu đặt ra.

ĐS&PL: Theo ông quy hoạch chung cho Thủ đô mới cần điều chỉnh những gì và trung tâm chính trị của đất nước sẽ đặt ở vị trí nào trong quy hoạch Thủ đô Hà Nội mới?

KTS Trần Trọng Hanh:  Đó là một vấn đề rất lớn, chưa thể nói ngay được. Trung tâm hành chính, chính trị luôn luôn là trái tim của Thủ đô và Thủ đô sẽ là trái tim của cả nước nên việc chọn, hay dịch chuyển trung tâm thành phố ở đâu có nhiều nhân tố để quyết định. Hiện nay trước mắt vẫn là trung tâm Ba Đình. Trung tâm Thủ đô phải là nơi hội tụ của muôn phương, hết sức quan trọng. Trong quy hoạch chung sẽ trả lời những vấn đề đó, nhưng việc tính đến vị trí trung tâm Thủ đô phải được làm song song cùng quy hoạch chung. Quy hoạch vẫn phải thể hiện đầu não về chính trị.

Về quy hoạch chung cho Thủ đô mới, theo tôi, cần xác định đâu là vị trí trung tâm hành chính -chính trị mới? Thứ hai là hệ thống cơ quan công quyền được quy hoạch một cách tổng thể theo tầng bậc, theo cấp cái đó rất quan trọng. Cái thứ ba vì đây là đầu mối giao thông, là một trung tâm giao lưu trong nước và quốc tế do đó những cơ quan đại diện như đại sứ quán, văn phòng, các trung tâm văn hoá, khu thể thao lớn. Một vấn đề nữa rất quan trọng hiện nay Hà Nội có khoảng trên 100 các trường đại học và trung học chuyên nghiệp, đặc biệt khối đại học hiện nay quy hoạch vẫn chưa ổn định, vậy quy hoạch phải chú ý vấn đề này, cần phải bố trí khoảng 2.000ha, không nên quy hoạch phân tán như hiện nay.

ĐS&PL: Được biết, quy hoạch Hà Nội mới chúng ta sẽ ra "đầu bài" cho các nhà tư vấn quốc tế, nhưng nhiều ý kiến e  ngại tư vấn quốc tế sẽ xây dựng thủ đô mang dáng dấp các đô thị kiểu mẫu phương Tây. Vậy theo ông làm thế nào để bản sắc Hà Nội cũ không bị mất đi? 

KTS Trần Trọng Hanh: Văn hóa, dĩ nhiên là động lực rất quan trọng, quyết định sự phát triển của Thủ đô trong tương lai. Cho nên, bảo tồn văn hoá và các di sản, ngoài Hà Nội thì Hà Tây cũng là một tỉnh có bề dày về lịch sử và văn hoá. Nên văn hóa Hà Nội và cả Hà Tây cũng là một đề bài hay. Giá trị và tầm nhìn tương lai trong vấn đề xây dựng quy hoạch chung của Thủ đô thì rất cần sự giúp sức của các đơn vị nước ngoài. Nhưng, năng lực của các nhà khoa học trong nước là không thể thay thế: ví dụ như sự hiểu biết về điều kiện tự nhiên, lịch sử, lối sống của Hà Nội mới, của Việt Nam thì chính những người làm kiến trúc, văn hóa của Hà Nội, Hà Tây là hơn cả. Trong quy hoạch có vấn đề quan trọng gọi là triết lý, hoặc là đạo lý quy hoạch của người Việt Nam ở châu á. Cái này có một đặc thù riêng.

Hà Nội mở rộng sẽ tạo ra một không gian rộng lớn hơn, nhưng sẽ có những khó khăn, nhất là về năng lực quản lý, lãnh đạo. Với người làm quy hoạch, Hà Nội như một "chiếc áo chật", muốn làm gì, quy hoạch gì cũng rất khó. Khi địa giới Hà Nội được mở rộng, một mặt sẽ tạo điều kiện hơn cho công tác quy hoạch kiến trúc, nhưng mặt khác lại có nhiều khó khăn, thách thức mới. Điều tôi băn khoăn là làm sao có được quy hoạch tương xứng để vừa đáp ứng nhu cầu hiện tại và không "lỗi thời" trong tương lai dài. Vì thế, đừng nghĩ việc mở rộng địa giới đơn thuần là có đất để giao, để triển khai các dự án mà trước tiên nên củng cố vững chắc quy hoạch hiện tại rồi từ đó làm tiền đề phát triển trên diện rộng.

ĐS&PL: Thực tế hiện nay đã có quá nhiều bất cập trong lĩnh vực xây dựng và quản lý đô thị. Vậy khi được mở rộng, công tác này sẽ được giải quyết ra sao?

KTS Trần Trọng Hanh: Hà Nội mở rộng, vấn đề quản lý đô thị, kiến trúc, quy hoạch liệu có làm nổi không? Năng lực bộ máy đến đâu, có khả năng đáp ứng ra sao? Tất cả những vấn đề này nên được lượng hóa. Nếu như nói bức tranh đô thị Hà Nội hiện nay là xấu, là lộn xộn thì nguyên nhân chính là do quản lý. Vì thế, việc mở rộng Hà Nội không đơn thuần chỉ được nghiên cứu trên lĩnh vực xây dựng - kiến trúc, kinh tế mà còn phải được nghiên cứu cả về chiều sâu văn hóa, hạ tầng xã hội nữa.

ĐS&PL: Xin cảm ơn KTS!.

Hương Lan (Thực hiện)