Trước mắt, ngoài việc sắp xếp bộ máy nhân sự, tổ chức để sớm ổn định việc điều hành một thành phố với tư thế là một trong 17 đô thị lớn trên thế giới (về diện tích và trong tương lai cả về dân số), một trong những việc quan trọng khác để đáp ứng được mục tiêu phát triển Thủ đô về lâu dài là có được một đồ án quy hoạch chung cho Thủ đô trong 20-30 năm và lâu hơn.  Hiện danh sách ứng viên đã được gút lại còn 3 tư vấn, từ 12 tư vấn quốc tế đã đăng ký. Sau khi đơn vị tư vấn nước ngoài được lựa chọn, các phương án quy hoạch cụ thể sẽ dần triển khai, dựa trên những đề án cơ bản đang có. Xu hướng là có sự phối hợp giữa trường phái á Đông lẫn trường phái Tây âu. Đồ án này cần phải được mở rộng diện lấy ý kiến, bắt đầu từ quá trình làm chứ không phải đợi đến khi hoàn thành. Như vậy có thể hy vọng rằng, đây sẽ là quy hoạch tầm cỡ, để định hướng phát triển HN với tầm nhìn dài hạn, đúng với các mục tiêu đặt ra khi mở rộng địa giới Thủ đô.

ĐS&PL: Bao giờ đồ án quy hoạch chung Hà Nội sẽ được trình Chính phủ, thưa ông?

TS. Ngô Trung Hải: Đồ án này được xem là 1 trong những công trình chào mừng Lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long HN dù không đưa vào danh sách đăng ký. Điều này có nghĩa, cuối năm 2009, đầu năm 2010, đồ án phải được phê duyệt và chuẩn bị những dự án mang tính chiến lược tạo ra động lực phát triển về lâu dài cho Thủ đô HN. Đây là tiến độ khá gấp gáp.

ĐS&PL: Các dự án thực hiện theo quy hoạch cũ có phải điều chỉnh không, thưa ông?

TS. Ngô Trung Hải: Phải có sự lồng ghép giữa các quy hoạch. Theo quy hoạch được phê duyệt năm 1998, khu vực lõi vẫn được tôn trọng, các ý tưởng tốt vẫn được giữ nguyên. Chẳng hạn, trung tâm văn hóa -thương mại - tài chính tây hồ Tây phải được phát triển nhanh. Toàn bộ khu đô thị mới Bắc Thăng Long phải được làm ngay. Nhưng sẽ xem xét, rà soát lại các cụm công nghiệp không phù hợp và chuyển xuống phía nam. Khu đại học tây nam, Chính phủ đã yêu cầu dừng lại rồi, vì nếu vẫn nằm ở gần khu Mỹ Đình sẽ gây ách tắc...

ĐS&PL: Các khu đô thị vệ tinh sẽ được hình thành như thế nào, thưa ông?

TS. Ngô Trung Hải: Chính phủ đã có định hướng quy hoạch Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050 làm căn cứ, ý tưởng để ra đầu bài cho tư vấn nghiên cứu. Mục tiêu đầu tiên là xây dựng HN thành tổng thể đa trung tâm, gồm đô thị lõi và đô thị vệ tinh. Đô thị lõi và đô thị vệ tinh kết nối với nhau bằng hệ thống vận tải nhanh. Đô thị cũ của HN có hướng là bảo tồn tính lịch sử - văn hóa và là trung tâm chính trị. Đặc biệt khu trung tâm cũ phải là trung tâm tài chính tầm cỡ khu vực và quốc tế. Nhà ở hiện nay đang bị dồn nén trong đô thị cũ sẽ được dãn tải bằng các cơ chế chính sách, chương trình nhà ở xã hội, để người dân ra ngoài và có điều kiện sống tốt hơn. Một trong những ý tưởng mà Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn đưa ra để thực hiện điều này là các khu đô thị vệ tinh không chỉ là khu ở mà kèm theo các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt như nhà máy, trường học, bệnh viện... để người dân sống và làm việc tại đó luôn. Tránh tình trạng đô thị vệ tinh là đô thị ngủ, người dân chỉ về đó ngủ rồi sau đó lại đổ dồn vào đô thị cũ làm việc.

Vùng phát triển mở rộng sẽ là nơi giãn dân cho trung tâm, phát triển các khu đô thị xen kẽ với không gian mở - kết hợp công viên, vành đai xanh và trục mở để đưa những khoảng cây - công viên Rừng (tạo sự nối kết từ rừng quốc gia Ba Vì về trung tâm cũ HN). Phía Bắc sẽ phát triển trung tâm đô thị bắc sông Hồng thành trung tâm về giao dịch, thương mại, tài chính, văn hoá - giải trí, gắn vùng cửa ngõ sân bay Nội Bài với các vệ tinh là đô thị hàng không Nội Bài, Mê Linh, Sóc Sơn và các trung tâm công nghiệp phía bắc gắn trục Côn Minh - Hạ Long. Về phía tây HN mới, vùng đô thị Sơn Tây - Hoà Lạc - Xuân Mai sẽ liên kết với các trung tâm mới cấp độ quốc gia. Ngoài ra, khu vực này còn có trung tâm nghiên cứu khoa học, khu công nghệ cao, các trung tâm văn hoá - giải trí lớn và các khu vực lịch sử, bảo tồn... Các khu công nghiệp, đầu mối tiếp vận tổng hợp sẽ nằm ở phía nam, gắn trục quốc gia đông tây với cảng biển đi lên phía tây bắc và HN đi vào phía nam. Phía đông sẽ là các vùng trục đô thị hóa của các tỉnh Bắc Ninh - Hưng Yên - Hải Dương.

ĐS&PL: Với quy mô phát triển rộng như vậy, liệu hệ thống hạ tầng giao thông có đáp ứng được?

TS. Ngô Trung Hải: Chậm nhất trong 5-10 năm nữa phải hình thành được các cơ sở vật chất, dịch vụ, cơ sở làm việc để di dân ra các khu vệ tinh. Quản lý là tìm cách để cho đô thị phát triển, chứ không phải chỉ đơn giản là kiểm tra xem chỗ này được xây bao nhiêu tầng, chỗ kia đúng phép hay không. Đó chỉ là một mặt của quản lý thôi. Quản lý là dùng tiềm năng của đô thị để tạo động lực cho phát triển đô thị. Khái niệm tiếp thị đô thị hay cạnh tranh đô thị cần phải được đặt vào trong quản lý đô thị... Theo tôi điều quan trọng là việc các đô thị chức năng được gắn kết với nhau như thế nào. Chắc chắn việc di chuyển sẽ phải thực hiện bằng hệ thống giao thông nhanh. Nếu không phát triển được hệ thống này HN vẫn cứ co cụm, ách tắc, dồn nén ở trong trung tâm và dân cư không muốn đi ra ngoài. Hiện nay, khoảng cách được tính trung bình giữa các đô thị là 35km. Nếu ở Nhật Bản họ đi mất 1 giờ, thì ở HN thời gian di chuyển phải là 30 phút đến 45 phút bởi mật độ dân cư của ta ít hơn và ta không phải là siêu đô thị như họ.

ĐS&PL: Xin cảm ơn TS!

H.Lan (Thực hiện)