Người lao động tại khu công nghiệp

Trong gần 400 vụ đình công vừa qua đều xuất phát từ việc vi phạm quyền lợi của giới chủ với người lao động (NLĐ). Tổng Liên đoàn lao động (TLĐLĐ) đề nghị rà soát về quy trình, sửa đổi những bất hợp lý trong Luật, sớm có quy định thống nhất về mức lương tối thiểu, đồng thời cần tăng cường thanh tra các DN, xử lý những hành vi vi phạm quyền lợi chính đáng của người lao động. Các cấp công đoàn trong cả nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật Lao động, Luật Công đoàn, nhất là ở các DN ngoài quốc doanh và DN có vốn đầu tư nước ngoài. Nội dung kiểm tra cần tập trung vào việc xây dựng thang bảng lương, thực hiện các chế độ BHXH, BHYT cho NLĐ; kịp thời phát hiện những điểm nóng, những yêu cầu chính đáng của NLĐ để có biện pháp tích cực cùng với các cấp có thẩm quyền kịp thời giải quyết, hạn chế đến mức thấp nhất các cuộc đình công trái luật...

ĐS&PL: Nhiều ý kiến cho rằng, hầu hết các vụ đình công đều xuất phát từ việc DN không thực hiện các nghĩa vụ đã cam kết và làm trái các quy định của pháp luật, không công khai việc trả lương, thưởng, kéo dài thời gian thử việc, không trả tiền phụ trội tăng ca... ông nghĩ sao về điều này?

Ông Hoàng Ngọc Thanh: Hiện nay thu nhập của công nhân rất thấp, kể cả ở khu vực DN có vốn đầu tư nước ngoài, lương bình quân 1, 2 đến 1, 4 triệu đồng/người/tháng (có nơi dưới 1 triệu đồng). Bữa ăn ca chỉ có 5-6 nghìn đồng /suất. Trong khi đó, công nhân liên tục phải tăng ca, kể cả ngày nghỉ, thế nhưng nhiều người không dám nghỉ vì sợ bị cắt tiền chuyên cần, tiền năng suất. Đau ốm, họ chỉ uống thuốc cầm chừng vì không đủ tiền đi bệnh viện. Hiện 70-80% công nhân là lao động ngoại tỉnh phải thuê nhà trọ, không có ti vi, sách báo, không có điều kiện sinh hoạt văn hóa. Người có con nhỏ càng bức xúc. Trong tình hình đó, công nhân dễ mắc tệ nạn xã hội, tỷ lệ nạo phá thai gia tăng. Bên cạnh đó, công nhân bị nợ BHXH phổ biến, không có thang bậc lương, không được ký hợp đồng, thỏa ước lao động, không có BHYT và không được khám sức khỏe định kỳ. Theo khảo sát, cho thấy, tại khu vực dệt may, mức lương chỉ đạt 1.235.000đ/người /tháng, trong khi đó mức chi dùng cần ít nhất là 1.156.000 đồng, mới chỉ có 4,4% công nhân trong các khu công nghiệp được bố trí thuê nhà. Hiện TLĐLĐ đang chủ trì Đề án chiến lược xây dựng giai cấp công nhân (GCCN) giai đoạn 2011-2020. Dự kiến quý I.2009 trình Bộ Chính trị và hoàn thành vào năm 2010.

ĐS&PL: Vậy đâu là giải pháp giải quyết những "điểm nóng" (nhà ở, chế độ lương - thưởng...) trong đời sống công nhân, người lao động, thưa ông?

Ông Hoàng Ngọc Thanh: Trước mắt, TLĐLĐ tập trung quyết liệt giải quyết một số vấn đề bức xúc của công nhân như: Xây dựng đề án nhà ở, đề án về tiền lương và thu nhập (chuẩn bị trình Đại hội X Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam); giải quyết bức xúc về BHXH, các thiết chế sinh hoạt văn hóa tinh thần, đào tạo nghề... Ngoài ra, trong bối cảnh lạm phát tăng cao, công đoàn sẽ có những kiến nghị về việc tăng lương, phụ cấp, tăng suất ăn ca cho công nhân. Động viên công nhân chia sẻ khó khăn với DN.  Công đoàn sẽ phải quyết liệt yêu cầu các DN xây dựng thang lương theo NĐ114 của Chính phủ về đăng ký thang bảng lương; kiến nghị với Nhà nước sớm tăng mức lương tối thiểu; đề nghị xử lý nghiêm vi phạm của các chủ DN nợ BHXH. TLĐLĐ đã có đề xuất với các cơ quan chức năng về việc, trước khi triển khai thực hiện dự án thì phải dành ra một quỹ đất để xây dựng Nhà ở, các công trình phúc lợi như nhà trẻ, trạm y tế phục vụ cho công nhân, nhà nước có ưu đãi về thuế cho các DN chủ động xây nhà ở cho người lao động. Còn đối với nhà trẻ, trường học thì Nhà nước phải có chính sách cụ thể.

ĐS&PL: Thực tế hiện nay vẫn còn thiếu những quy định về cơ chế chính sách, pháp luật cụ thể nhằm đảm bảo quyền lợi cho công nhân. Vậy TLĐLĐ Việt Nam có đề xuất, kiến nghị gì nhằm cải thiện đời sống của công nhân, người lao động?

Ông Hoàng Ngọc Thanh: Nhằm tháo gỡ khó khăn cho NLĐ, Tổng Liên đoàn sẽ kiến nghị để sửa đổi một số nội dung của Luật Công đoàn, Luật Lao động. Bên cạnh đó sẽ có những kiến nghị cụ thể về mức lương, thu nhập cũng như các chế độ phúc lợi về nhà ở, chăm sóc y tế, sức khỏe cho công nhân. Chúng tôi cho rằng cần sửa Luật Lao động theo hướng đảm bảo mọi DN, thành phần kinh tế đều phải ký thỏa ước với NLĐ. Ngoài ra cần nghiên cứu ban hành Luật Tiền lương tối thiểu, đề xuất cơ chế thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các DN ngoài Nhà nước. Những kiến nghị này sẽ được báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư ngay trong tháng 8 để chuẩn bị cho Đại hội X Công đoàn Việt Nam tới đây.

ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!

Hương Lan (Thực hiện)