Nhiều em sau khi được chị Nga dạy chữ, có điều kiện học cao hơn, tìm được công việc ổn định hoặc có gia đình đã quay trở lại thăm hay viết thư thăm hỏi chị. Mỗi khi gặp học trò cũ hay đọc những lá thư thăm hỏi rất mộc mạc, chân tình đó, chị lại rưng rưng cảm động vì những cố gắng của mình đã có kết quả. Lớp học của chị thật đặc biệt, không cố định ở một địa điểm nào, khi ở nhà chị, khi ở trên thuyền và không có cả bảng đen và bàn ghế. Bảng đen của lớp học có lúc là nền nhà, có lúc lại là những mẹt phơi cá tanh nồng. Học trò của chị cũng thật đặc biệt, đều là con em những người chài lưới nay đây mai đó trên sông, không giới hạn lứa tuổi và thường là từ 12 tuổi trở lên, có gia đình cả hai mẹ con cùng lúc theo học chị. Chương trình dạy học từ lớp 1 đến lớp 3 của chị không theo một giáo án cụ thể nào. Biết đến đâu, chị dạy đến đó và linh hoạt theo phương pháp của riêng mình. Ban đầu, chị dạy theo phương pháp phổ thông nhưng thấy không phù hợp vì nhiều học sinh chỉ đánh được vần chứ không ghép được vần với phụ âm để đọc thành chữ. Do vậy, chị phải dùng cách riêng là dạy đọc và ghép thứ tự từng thành phần của mỗi chữ với nhau hoặc cộng trừ từng số với nhau để người học dễ phát âm và dễ nhớ. Phương pháp này tuy mất nhiều thời gian nhưng học sinh nhớ lâu và sau khoảng từ 3 đến 6 tháng là có thể đọc và cộng trừ đơn giản được. Trở ngại lớn nhất khi chị Nga dạy học là phần lớn học sinh đã lớn tuổi, có mặc cảm về thân phận và tuổi tác nên xấu hổ, ngượng ngùng, đi học không đều. Đôi tay của các học trò đã chai sạn với nghề chài lưới, không còn mềm mại và việc cầm tay uốn từng nét chữ rất khó khăn, chị phải dạy các em lúc đầu viết chữ thật to, rồi nhẫn nại dạy các em viết chữ nhỏ dần...

Không nhận một đồng tiền công nào của học sinh và công việc chuyên môn cũng rất bộn bề nhưng bất kể nắng, mưa, gió, rét, chị Nga vẫn lặng lẽ, cần mẫn dạy học từ 2 đến 3 buổi /tuần sau khi đã hoàn thành việc của cơ quan. Sự nhiệt tình của chị đã khiến học sinh theo học ngày một nhiều. Thời thời gian dạy của chị từ đó cũng không cố định nữa mà cứ có học sinh là chị dạy. Nhiều em sau khi đánh cá buổi sáng xong lại lên nhà chị để học, có em lại đến học sau bữa cơm tối. Những ngày mưa to gió lớn, các em không lên bờ được, chị lại xuống thuyền dạy các em, không quản gian khó. Có lần, chị suýt bị lật thuyền khi một mình đi thuyền tới dạy học trong lúc trời mưa to, gió lớn. Chị Nga tâm sự: Quê chị ở Hưng Yên nhưng lại có duyên gắn bó với đất Bắc Giang. Công việc hằng ngày là đo mực nước thuỷ triều, trực thông tin và hướng dẫn các phương tiện thuỷ đi đúng luồng lạch. Qua nhiều lần tiếp xúc với những người vạn chài từ nhiều nơi qua lại, chị phát hiện ra rất nhiều con em họ không biết chữ. Do người dân chài thường lấy thuyền làm nhà, lấy sông nước là quê hương, nhiều em sẽ chẳng bao giờ có điều kiện được đến trường. Vì vậy, hằng đêm, chị một mình chèo thuyền đến tận các thuyền để dạy chữ cho các em. Học trò thiếu bút, mực, giấy viết, chị bỏ tiền mua cho các em nhưng cũng phải vận động và làm công tác tư tưởng mãi họ mới chịu theo học. Có gia đình nghèo đã tin cậy gửi con ở chỗ chị để học trong thời gian dài do họ phải đi làm ăn xa và chị đã không nhận của họ một đồng tiền sinh hoạt phí. Chị bảo, họ đã nghèo lại đông con, mình nỡ lòng nào lại lấy tiền của họ. Các em chăm chỉ, chịu khó và ham học chính là nguồn động viên cho mình rồi. Cách đây 2 năm, chị dạy thêm cả học sinh lớn tuổi ở trên bờ có hoàn cảnh gia đình khó khăn của thôn Yên Tập Bến, cùng xã Yên Lư và từ làng chài Nguyệt Đức, xã Vân Hà (huyện Việt Yên). Hai chị em Nguyễn Thị Mùi, 36 tuổi và Nguyễn Thị Thạch, 32 tuổi, ở thôn Yên Tập Bến cho biết: Trước đây, do cuộc sống gia đình khó khăn, hai chị không có điều kiện đến trường và đã từng học qua nhiều lớp xoá mù chữ nhưng lâu ngày lại quên hết nên tuy lớn tuổi, có gia đình riêng mà vẫn không biết chữ, nay học cô Nga đã biết đọc, biết viết để còn dạy con. Anh Nguyễn Văn Hiến, quê ở Hải Dương, theo học chị Nga từ năm 1997 khi mới 13 tuổi, sau có điều kiện học cao hơn, nay đã có bằng thuyền trưởng và là chủ một con thuyền vận tải trên 300 tấn. Anh vẫn thường xuyên viết thư thăm hỏi cô giáo của mình.

Trước việc làm đầy tình cảm và nhiệt huyết của chị Nga, từ năm 2004, Trạm quản lý đường sông Yên Tập đã dành một căn phòng nhỏ rộng chừng 10m2 và trang bị bàn, ghế, phấn, bảng, đèn, quạt điện... để tạo điều kiện cho các em học tập. Ngành Giao thông vận tải hỗ trợ mỗi tháng từ 200.000- 500.000 đồng để chị Nga có thêm tiền mua sách vở, bút mực cho các em. Mong rằng, từ lớp học đặc biệt này sẽ ngày càng có nhiều học sinh nghèo ở địa phương không có điều kiện đến trường sẽ biết đọc, biết viết và học lên nữa để có một tương lai tươi sáng hơn...

Đỗ Thảo Nguyên