ĐS&PL: Thưa ông, quan điểm của Bộ GTVT về cách thức huy động các nguồn lực tư nhân tham gia vào xây dựng đường cao tốc như thế nào?

Ông Ngô Thịnh Đức: Bộ GTVT hoàn toàn ủng hộ và thống nhất con đường đó. Nhưng huy động như thế nào, huy động bao nhiêu, huy động vào thời điểm nào thì còn là một vấn đề. Liệu một doanh nghiệp tư nhân có thể tích luỹ đến vài ngàn tỉ mà đầu tư vào hệ thống giao thông với việc thu phí hoàn vốn trong thời gian rất lâu hay không. Ví dụ như dự án lên đến 16- 20 năm thì liệu các doanh nghiệp đó có dám đầu tư vào hay không, hay để đầu tư vào các dự án khác có thể hồi vốn nhanh hơn như đất đai chẳng hạn. Cái đó thì chính họ phải cân nhắc, chúng ta không ép buộc họ mà chỉ có thể tạo ra hành lang pháp lý để khuyến cáo họ.

ĐS&PL: Nhưng hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vậy làm cách nào để phát huy được hết  mạng lưới đường cao tốc?

Ông Ngô Thịnh Đức: Đây là vấn đề một lúc khó có thể trả lời hết được. Tôi rất đồng ý với ý kiến cho rằng chúng ta chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng có một số tập đoàn nhưng việc đầu tư ra ngoài lĩnh vực hoạt động của họ vẫn còn có những hạn chế. Hiện tại Bộ GTVT  đã được Chính phủ giao phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư lập cho được một đề xuất về việc tạo nguồn vốn. Tiếp đó Bộ GTVT sẽ tiếp tục làm việc với các bộ, ngành và các nhà tài trợ như ADB JICA,....để được nghe các khuyến cáo của họ và chọn một hướng đi phù hợp với nền kinh tế của chúng ta. Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta vẫn đang đầu tư bằng hai nguồn, nguồn thứ nhất đầu tư bằng nguồn vốn ứng của Chính phủ, thứ hai là phát hành trái phiếu có bảo lãnh của Chính phủ và chúng ta đang chuẩn bị kêu gọi đầu tư theo hình thức BOT. Nhưng BOT là một hình thức đang rất mới ở Việt Nam.

ĐS&PL: BOT là một hình thức mới, vậy chúng ta đã có khung pháp lý cho việc này hay chưa, thưa ông?

Ông Ngô Thịnh Đức: Về Khung pháp lý và các quy định chúng ta đều chưa có. Nhưng phải nói rõ BOT là một hình thức giữa tư nhân và Nhà nước, Nhà nước tham gia đến đâu và tư nhân tham gia đến đâu, tư nhân là ai, có phải là các tập đoàn của Nhà nước không hay tư nhân là chính người dân thực sự. Nhưng việc tích luỹ của các doanh nghiệp tư nhân của chúng ta gom lại cũng chỉ có vài ngàn tỉ trong khi xây dựng đường cao tốc cũng mất hàng tỉ đô la. Đây là bài toán khó cho chúng ta nói chung và Bộ GTVT nói riêng.

ĐS&PL: Trước vấn đề khó khăn này, Bộ GTVT sẽ làm gì?

Ông Ngô Thịnh Đức: Bây giờ thì đang còn phải học, phải nghe sau đó Bộ GTVT sẽ  chủ động phối hợp với các bộ ngành để trình Chính phủ một đề xuất hợp lý. Nhưng chúng ta sẽ không làm ồ ạt. Quy hoạch thì Chính phủ sẽ duyệt, trong quy hoạch đó có phân ra năm nào làm cái gì, làm đến đâu và cân đối nguồn lực như thế nào. 

ĐS&PL: Có những đường cao tốc đã được phê duyệt ví dụ như Hà Nội -Hải Phòng  mặc dù đã có cơ chế nhưng sao trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khó khăn?

Ông Ngô Thịnh Đức: Chúng ta đã có cơ chế rồi nhưng đây là lần đầu tiên chúng ta áp dụng một đường cao tốc với quy mô tương đối lớn và tổng mức đầu tư rất lớn vì vậy mà việc tìm cho được đủ các nguồn lực tham gia thì cũng cần phải có thời gian. Cho đến bây giờ ngân hàng đầu tư đã ký hợp đồng xong chúng ta hy vọng họ có thể thực hiện tốt.

ĐS&PL: Nếu huy động nguồn lực tư nhân liệu sẽ nảy sinh việc nhà đầu tư luôn đặt lợi nhuận lên hàng đầu trong khi vấn đề đường sá của Việt Nam thì không thể tính đến câu chuyện lợi ích kinh tế?

Ông Ngô Thịnh Đức: Bất cứ một doanh nghiệp nào cũng đặt vấn đề lợi nhuận lên hàng đầu, điều đó chúng ta không thể cấm được họ. Họ sẽ chọn lựa tuyến nào thu hồi vốn nhanh hơn thì tham gia cùng với chúng ta. Còn tuyến nào khả năng thu hồi vốn ít hơn ta lại tính đến việc tham gia của nhà nước. Còn chuyện không tính đến vấn đề kinh tế chỉ là trước đây, là nói đến những đường bình thường, đường biên giới, nhưng nói về đường cao tốc thì không thể nói thế được bởi các nhà tài trợ cho đường cao tốc thì tỷ lệ rất ít là tín dụng ưu đãi, còn lại là vốn của họ.

Trần Quyết (Thực hiện)