Chứng nhận sản phẩm được hiểu là hoạt động thông qua một tổ chức thường đóng vai trò là bên thứ ba độc lập, đưa ra sự đảm bảo bằng văn bản về một sản phẩm, hàng hoá phù  hợp với yêu cầu quy định trong một tiêu chuẩn hoặc một quy định kỹ thuật. Tiêu chuẩn là việc tự nguyện còn tiêu chuẩn kỹ thuật là bắt buộc áp dụng và thường được sử dụng trong các trường hợp liên quan đến an toàn vệ sinh, sức khoẻ và môi trường. Theo ông Đỗ Gia Phan, Phó Chủ tịch Hội tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho PV ĐS &PL biết: "Nếu các DN đạt được chứng nhận về tiêu chuẩn chất lượng hàng hoá thì không chỉ người tiêu dùng được hưởng lợi ích chính đáng mà ngay cả DN cũng thu về rất nhiều lợi ích. Một điều dễ nhận thấy là các tiêu chí của chứng nhận sẽ nâng cao uy tín thương hiệu của DN, giúp DN chiếm được lòng tin của khách hàng, tạo điều kiện cho DN làm ăn hiệu quả lâu dài, tạo một tác phong nề nếp làm ăn mới và góp phần xây dựng văn hoá doanh nghiệp. Đây là những yếu tố rất cần thiết đối với DN Việt Nam, nhất là khi chúng ta đang tham gia ngày càng nhiều các hoạt động thương mại quốc tế".

Trên thế giới, rất nhiều nước đã triển khai áp dụng các chứng nhận của các tổ chức có uy tín và tuân thủ rất nghiêm ngặt các tiêu chí đã cam kết. ông Đỗ Gia Phan lấy ví dụ về chứng nhận "Dấu tin tưởng" của Hà Lan, trên Internet nhằm đảm bảo thông tin trung thực từ y tế; Hệ thống chứng nhận VEGAN bảo đảm sản phẩm không chế biến bằng nguyên liệu động vật và không thử nghiệm trên động vật. Hay như chứng nhận Fair Trade cho cà phê và một số sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, ngoài việc đảm bảo cho nông dân trồng cà phê được bán giá thoả đáng theo đúng công việc của họ thì còn cung cấp cho người tiêu dùng biết được nguồn gốc cà phê mình đang dùng có xuất xứ từ đâu. Một chứng nhận nữa cũng về cà phê là Chứng nhận Utz Kapeh yêu cầu đảm bảo về tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội cũng được người tiêu dùng Mỹ rất quan tâm. GS Hồ Tất Thắng, Phó Chủ tịch Hội tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam  cũng cho biết thêm: "Thậm chí một số nước EU, Nhật, Singgapo... còn đưa ra danh sách đen cảnh báo những thực phẩm, hàng hoá có vấn đề cần phải thận trọng và được kiểm tra thường xuyên". Còn ở Việt Nam, hoạt động chứng nhận mang tính bắt buộc còn khó thực hiện được chứ chưa thể nói đến việc để các DN tự nguyện thực hiện các biện pháp, quy định đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng.

Tiến sỹ Đoàn PhươngT, Chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam thì cho rằng: "Nếu chúng ta không sớm nghiên cứu xây dựng tiêu chí để ra tay giải quyết triệt để các hành vi gian lận thương mại thì người tiêu dùng sẽ còn tiếp tục bị lừa dối và bị móc túi". Nhất là trong thời gian vừa qua, khi các cơ quan chức năng đã phát hiện và công khai một loạt các hành vi lừa dối khách hàng như vụ gian lận đồng hồ xăng dầu, taxi, sữa nhiễm melamine... Trong khi chờ đợi những văn bản pháp quy về bảo vệ người tiêu dùng được hoàn thiện bổ sung và Luật Bảo vệ người tiêu dùng (Cục Quản lý cạnh tranh đang xây dựng trình Quốc hội phê duyệt vào năm 2010) được xây dựng, nhiều nhà phân tích đã có đề  xuất tích cực đưa tiêu chí văn minh thương mại để các DN cam kết thực hiện là cách hữu hiệu để góp phần bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng.

Mới đây, với đề tài khoa học Nghiên cứu xây dựng tiêu chí "Văn minh thương mại vì người tiêu dùng" của nhóm các tác giả ở Trung tâm Tư vấn và Chuyển giao công nghệ tiêu chuẩn, chất lượng đã đưa ra 6 tiêu chí văn minh thương mại vì người tiêu dùng. Đó là: Cung cấp hàng hoá, dịch vụ có chất lượng bảo đảm đo lường và an toàn; Phương thức và điều kiện  bán hàng văn minh thuận lợi  cho người tiêu dùng; Văn minh kinh doanh và tính chuyên nghiệp; Quản lý hiệu quả quá trình sản xuất; Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội và tiêu chí cuối cùng là đã đạt các danh hiệu giải thưởng. Nếu các tiêu chí này được các DN thực hiện đầy đủ thì cũng đồng nghĩa với việc người tiêu dùng sẽ được hưởng các lợi ích: được phục vụ chu đáo hơn, sử dụng hàng hoá đảm bảo chất lượng, nếu có rủi ro thì được DN giải quyết khiếu nại ngay tại địa điểm kinh doanh... Theo KS Phạm Đình Điều, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Chuyển giao công nghệ tiêu chuẩn, chất lượng cho biết: "Các nhóm chuyên đề này sẽ được xem xét để bổ sung, hoàn thiện và nghiên cứu ứng dụng trong các doanh nghiệp trong thời gian gần đây".

Trần Hương