* Bệnh viện đa khoa Bình Định là bệnh viện đầu tiên ở Việt Nam phẫu thuật thành công thường quy đối với bệnh nhân động kinh.

PV: Xin ông cho biết quy mô và tầm ảnh hưởng của Hội nghị này?

TS-BS Phạm Tỵ: Đây là hội nghị được tổ chức thường niên mỗi năm một lần. Quy tụ khoảng từ 200 - 300 nhà khoa học nghiên cứu lĩnh vực này, đến từ các nước trong khu vực Châu á. Tại hội nghị vừa được tổ chức tại Bắc Kinh (Trung Quốc) còn có sự tham dự của các nhà khoa học đến từ Mỹ và Hy Lạp. Tôi là người Việt Nam duy nhất, vinh dự được tổ chức này mời đích danh tham dự để báo cáo đề tài khoa học trên.

PV: Phẫu thuật động kinh không phải là mới mẻ đối với nền y học thế giới, nhất là các nước có nền y học hiện đại phát triển như Anh, Pháp, Mỹ. Thế nhưng cả 2 lần tham dự hội nghị, ông đều giành được giải thưởng cao. Các đề tài khoa học của ông phải chăng có những phát hiện mới lạ trong lĩnh vực y học hóc búa này?      

TS-BS Phạm Tỵ: "Phẫu thuật điều trị động kinh cục bộ" là công trình tôi dày công nghiên cứu từ năm 2002. Với đề tài này, đối với những bệnh nhân (BN) có thương tổn, sẹo khu trú nằm trong não gây ra co giật từng phần (tay, chân, khuôn mặt, hoặc nửa người...) dựa trên phương pháp chẩn đoán hiện đại nhìn thấy, sẽ được phẫu thuật cắt bỏ. "Cắt thể trai trong điều trị động kinh" là phương pháp điều trị đối với những BN bị động kinh co giật toàn thể, nhưng tất cả các phương tiện chẩn đoán hiện đại đều không nhìn thấy được ổ động kinh. Công trình khoa học này cho phép phẫớu thuật viên vẫn có thể điều trị được, bằng cách là cắt thể trai. Cả hai đề tài, tôi đều được học chuyên sâu ở Pháp rồi về triển khai ứng dụng tại Bình Định (Việt Nam). Tuy nhiên đóng góp của tôi đối với nền y học thế giới, là người đầu tiên đã đưa ra được phương pháp điều trị trong phẫu thuật động kinh cục bộ bằng tia laser...

PV: Hiểu như thế nào về bệnh động kinh. Cơ chế gây ra bệnh là gì, ông có thể khuyến cáo gì với người bệnh và toàn xã hội?

TS-BS Phạm Tỵ: Động kinh là một bệnh rất thường gặp do nhiều nguyên nhân nhưng lại rất khó điều trị, trong dân gian người ta gọi là bệnh kinh phong. Bệnh phần lớn là do sinh ra mới có và có ở tất cả mọi lứa tuổi. Tuy nhiên cũng có trường hợp dị dạng bẩm sinh trong não nên có những đứa trẻ mới sinh ra đã có. Từ trước đến nay trên thế giới có 2 phương pháp điều trị: Dùng thuốc; nếu không khỏi thì sẽ phẫu thuật. ở Việt Nam chủ yếu là được điều trị bằng thuốc. Tuy nhiên việc dùng thuốc có những mặt trái: Một là sau một thời gian dùng thuốc nhưng không đáp ứng được, làm cho BN bị tàn phế, sức tàn lực kiệt hoặc lên cơn đột ngột, rồi chết. Hai là, BN sau khi dùng thuốc có thể thuyên giảm bệnh, nhưng thuốc lại gây độc hại đối với hệ thần kinh, gan. Nguyên nhân gây ra bệnh là do một thương tổn trong não, có thể là do di truyền nhưng phần lớn là do sau chấn thương sọ não, sau xuất huyết não, sau một sự thiếu ôxy, sau lối loạn về chuyển hoá... để lại sẹo. Bệnh được phát hiện sau khi khảo sát lâm sàng và dùng các phương tiện kỷ thuật hiện đại như điện não, chẩn đoán hình ảnh trên CT -Scaner, cộng hưởng từ...

PV: Ông là người may mắn được đào tạo sâu về chuyên khoa phẫu thuật động kinh ở Bệnh viện Pari St -Anne, nơi được coi là cái nôi của điều trị động kinh của nước Pháp, từ đầu những năm 2000. Song mãi đến 2 năm gần đây mới bắt tay vào phẫu thuật, phải chăng ông có lý do?

TS-BS Phạm Tỵ: Cho đến thời điểm này, ngoại trừ Bệnh viện đa khoa Bình Định, trong nước chưa có bệnh viện nào mạnh dạn và phẫu thuật thường quy bệnh động kinh. Bởi để phẫu thuật thành công thì không chỉ có đầu tư trang thiết bị chẩn đoán và mổ xẻ hiện đại; mà còn cần phải có phẫu thuật viên có tay nghề giỏi, hiểu rất sâu về bệnh lý. Từ năm 2002, sau khi được đào tạo ở Pháp về, tôi đã bắt tay vào phẫu thuật ca đầu tiên, để cứu người. Tuy nhiên lúc đó trang thiết bị của Bệnh viện, nơi tôi công tác còn hết sức nghèo nàn, việc phẫu thuật gặp rất nhiều khó khăn. Do đó mỗi năm chỉ có thể phẫu thuật được 1 - 2 ca điển hình. Cho đến đầu năm 2007, khi Bệnh viện đa khoa Bình Định thực hiện chủ trương xã hội hoá thành công bước đầu và được sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh đầu tư khá đầy đủ trang thiết bị, tôi mới có điều kiện thực hiện được tâm nguyện cứu người của mình.

PV: Có nghĩa là theo ông, đến thời điểm này bệnh nhân động kinh ở Việt Nam đã có thể hoàn toàn an tâm về tính mệnh, vì đã có một bệnh viện ở miền Trung có thể khép kín được quy trình phẫu thuật động kinh?

TS - BS Phạm Tỵ:  Vâng, có thể nói như vậy, tuy nhiên cũng chỉ mới đáp ứng được khoảng 80% quy trình của một ca phẫu thuật. Hiện BV vẫn còn thiếu 2 máy: Chụp hình mạch máu não; và máy chụp đồng vị phóng xạ não. Một số ca gặp phải dịch vụ kỹ thuật chẩn đoán sâu, BV cũng phải chuyển vào TP. Hồ Chí Minh để can thiệp trước. Một tín hiệu vui cho người bệnh là mới đây, UBND tỉnh Bình Định đã đồng ý trong năm 2009 sẽ đầu tư cho BV một máy chụp hình mạch máu não (bao gồm cả chụp hình mạch vành tim, thận và một số bộ phận khác), trị giá 22 tỷ đồng. Nếu được đầu tư trang thiết bị kịp thời, thì chắc chắn số lượng BN động kinh tham gia phẫu thuật sẽ nhiều hơn và tôi cam kết tỷ lệ thành công còn cao hơn.

PV: Xin cảm ơn và chúc ông tiếp tục gặt hái những thành công mới trong lĩnh vực cứu người!

Hưng Thịnh (thực hiện)