Trong vai người đi chụp ảnh thuê, tôi đã được chứng kiến cảnh lên "xe hoa" của cô dâu nhí (năm nay mới 15 tuổi) ở một xã vùng thấp thuộc huyện Hàm Yên, Tuyên Quang. Cầm bàn tay con gái, chị Sinh nước mắt giàn giụa. Thấy mẹ khóc, cô con gái cũng òa khóc theo. Mấy người đàn bà, con gái ngồi gần đó mắt cũng đỏ hoe. Lóng ngóng mãi chị Sinh vẫn chưa đeo được chiếc nhẫn - của hồi môn vào tay con gái.

Một bà mái tóc đã điểm bạc đứng phắt dậy nói sang sảng: "Đưa đây tao! Con nó đi lấy chồng phải mừng cho nó. Ngày xưa tao lấy chồng từ thuở mười ba. Có làm sao? Việc gì phải rầu rĩ như thế...”.

Một ông thợ ảnh huých khuỷu tay vào mạng sườn tôi thì thầm: "Bà ngoại cô dâu đấy".

Cỗ bàn xong xuôi, bà Loan -  bà ngoại cô dâu vẫn ngồi im một chỗ. Nói là nói vậy chứ bà đâu có nghĩ cháu bà lại lấy chồng sớm như bà ngày xưa. Đành rằng, nhà nông, không còn đi học nữa thì lấy chồng là chuyện bình thường. Nhưng bà bảo, nó còn trẻ quá, biết làm gì mà ăn. Bây giờ đâu có như ngày xưa, cái gì cũng phải tiền, ngữ nó chưa biết làm gì ra tiền để mà tồn tại. Chúng nó say nhau quá, cấm cũng không được. Cả nhà khuyên nhủ, nó mặc! Nó còn dọa tự tử nếu không lấy được nhau. Sợ quá đi mất! Thôi cưới cho nó yên, không thì lúc nào bà cháu, mẹ con cũng lời ra tiếng vào. Con bé chưa đến tuổi kết hôn nhưng biết làm sao được. Bà lại lần vạt áo chấm nước mắt...

Thực trạng tảo hôn ở một số vùng sâu, vùng xa đang là điều... khó kiểm soát. Trên thực tế, không ít trường hợp tảo hôn nhưng chính quyền địa phương không báo cáo. Báo cáo mẫu của Bộ Tư pháp về công tác tư pháp - hộ tịch hằng năm lại không có phần tảo hôn nên không cập nhật được thông tin về thực trạng này.

Thực tế ở các địa phương, tình trạng tảo hôn vẫn còn nhiều, ở xã Yên Lâm, Hùng Đức, Hàm Yên (Tuyên Quang)  không ít trường hợp kết hôn từ năm 15, 16 tuổi. Nhiều cô vợ trẻ, sau có 4 năm lấy chồng đã đẻ liền 3 con, vì thế cuộc sống vô cùng nheo nhóc. Tảo hôn không chỉ ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số mà có cả ở các xã hạ huyện Sơn Dương, Yên Sơn. Theo bác sỹ chuyên khoa, kết hôn không đúng độ tuổi ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thế hệ trẻ. Trẻ em sinh ra từ người cha, người mẹ chưa phát triển đầy đủ về trí tuệ, thể lực cũng không thể phát triển được bình thường như những đứa trẻ khác. Tuy thế, việc phát hiện và ngăn chặn những trường hợp tảo hôn ở vùng sâu, vùng xa còn rất hạn chế và gặp không ít khó khăn. Cán bộ thôn, bản nơi có người tảo hôn giải thích một cách chua xót: Mọi người đều hiểu việc tảo hôn là trái quy định của pháp luật, nhưng nếu cán bộ ngăn cản sẽ bị bà con phản ứng gay gắt. ở địa phương, quan hệ dòng họ, làng xóm còn khá nặng nề. Khi ấy họ sẽ hùa nhau, tìm mọi cách để cô lập sự can thiệp của cán bộ. Có những cán bộ thôn vì giải quyết theo đúng pháp luật đã bị những người trong làng tẩy chay cả nhà mấy năm liền, không hợp tác bất kỳ việc gì. Vấn đề tảo hôn hiện nay hầu như đang bị buông lỏng, nếu chúng ta không có biện pháp kịp thời sẽ gây ra những hậu quả xấu cho thế hệ tương lai.

Thành Công