Nước thải chưa qua xử lý được xả trực tiếp ra ngoài của Vedan.

* Tỉnh Đồng Nai đề nghị Bộ TN &MT thu hồi Quyết định xử phạt hành chính.

Mới đây, Sở TN &MT đã có công văn gửi Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai về việc xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường của Công ty Vedan. Theo Sở này thì ngay sau khi Chủ tịch UBND tỉnh có văn bản chỉ đạo ngày 21.10 Sở TN &MT đã tổ chức cuộc họp với Sở Tư pháp, Thanh tra tỉnh và đi đến thống nhất: Đối với những hành vi vi phạm nghiêm trọng của Công ty Vedan, ngoài hình thức phạt chính, hình thức phạt bổ sung thì việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả với hình thức tạm thời đình chỉ hoạt động như đề nghị của Bộ TN &MT là hoàn toàn phù hợp.

Tuy nhiên, theo Sở TN &MT, tại khoản 3, Điều 56 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 quy định: Trong quyết định xử phạt phải ghi rõ hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung (nếu có), các biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có); thời hạn, nơi quy định quyết định xử phạt và chữ ký của người ra quyết định xử phạt. Vì vậy, việc UBND tỉnh ban hành một Quyết định riêng lẻ để áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm của Công ty Vedan đã được Chánh thanh tra Bộ TN &MT xử phạt hành chính và đã áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả tại Quyết định số 131/QĐ-XPHC là không phù hợp với quy định của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (như văn bản số 8483/UBND-CNN ngày 10.10 của UBND tỉnh gửi Bộ TN &MT).

Cũng tại công văn này thì theo quy định tại khoản 3, Điều 33 (quy định thẩm quyền xử phạt của UBND tỉnh) và khoản 3, Điều 34, Nghị định số 81/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (quy định thẩm quyền xử phạt của Chánh thanh tra Bộ) thì thẩm quyền xử phạt tiền, xử phạt bổ sung và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch UBND tỉnh và Chánh thanh tra Bộ là như nhau.

Chính vì vậy, các ngành đưa ra kiến nghị, UBND tỉnh có văn bản đề nghị Bộ TN &MT thu hồi Quyết định xử phạt vi phạm hành chính (Quyết định 131/QĐ-XPHC) để ban hành quyết định mới trong đó có biện pháp khắc phục hậu quả, đồng thời chuyển toàn bộ hồ sơ kiểm tra cho tỉnh để UBND tỉnh ban hành quyết định xử phạt bao gồm các nội dung như Quyết định số 131 và bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả là tạm thời đình chỉ hoạt động sản xuất đối với công ty Vedan.

Sở dĩ có những đề xuất trên là do trước đó, ngày 10.10, UBND tỉnh Đồng Nai đã có công văn gửi Bộ TN &MT trình bày những vướng mắc trong việc ban hành Quyết định tạm thời đình chỉ hoạt động của Công ty Vedan. Sau đó, ngày 17.10, Bộ TN &MT đã có văn bản số 4099/BTNMT-TCMT, trên cơ bản vẫn giữ nguyên quan điểm: "đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai ban hành ngay quyết định đình chỉ hoạt động sản xuất đối với Công ty Vedan theo quy định của pháp luật".

Như vậy, thêm một lần nữa sự thiếu nhất quán của các cơ quan chức năng trong việc đưa ra hình thức xử lý đối với Công ty Vedan lại được thể hiện rõ trong khi thời hạn ban hành Quyết định xử phạt lại không còn nhiều (30 ngày kể từ ngày phát hiện vi phạm). Đến lúc này, dư luận có quyền đặt ra câu hỏi, liệu có phải do sự chồng chéo của các văn bản luật hay do cách áp dụng luật của các cơ quan xử lý mà vụ "Vedan bức tử sông Thị Vải" vẫn còn nằm trong yên lặng? Quan điểm của Bộ TN &MT đúng hay tỉnh Đồng Nai đã quá "cẩn thận"?

Trần Quyết
 

TS Nguyễn Văn Phương, Đại học Luật Hà Nội: Vẫn có thể xử lý hình sự đối với cá nhân trong Công ty Vedan "Một trong những nguyên tắc của luật hình sự Việt Nam là cá thể hóa trách nhiệm hình sự, tức là trách nhiệm hình sự chỉ được áp dụng với thể nhân (cá nhân) mà không được áp dụng đối với các pháp nhân (tổ chức). Như vậy, có thể khẳng định là: Không thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Công ty Vedan, là một pháp nhân. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân thuộc công ty Vedan cũng cần xem xét tới yếu tố cấu thành của tội đó. Hành vi gây ô nhiễm nguồn nước có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Điều 183 BLHS. Tuy nhiên, theo Điều 183 này thì yếu tố cấu thành cơ bản phải là đã bị xử phạt hành chính mà cố tình không thực hiện các biện pháp khắc phục theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền gây hậu quả nghiêm trọng. Chính vì vậy, muốn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân trong Công ty Vedan thì người này phải đã bị xử phạt vi phạm hành chính. Hành vi vi phạm trước đây của Công ty Vedan, nếu bị xử phạt hành chính, thì quyết định xử phạt hành chính cũng áp dụng đối với công ty chứ không áp dụng đối với cá nhân. Như vậy, không thể truy cứu trách nhiệm hình sự Công ty Vedan cũng như cá nhân trong công ty. Tuy nhiên có thể xem xét trách nhiệm hình sự đối với cá nhân trong công ty Vedan với tội danh khác, chẳng hạn như tội: Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, theo Điều 285 BLHS".