 Trước thực trạng ô nhiễm môi trường đang trở nên báo động như hiện nay thì việc các doanh nghiệp (DN) tự đầu tư hệ thống xử lý chất thải là điều hết sức quan trọng. Nhưng vấn đề đặt ra là nguồn kinh phí sẽ được bổ sung từ đâu khi chính các DN đang phải "thắt lưng buộc bụng" cho sự tồn tại trước cuộc chiến với lạm phát hiện nay. Trước khó khăn này, ĐS&PL đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Trương Mạnh Tiến, Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường (BVMT) xung quanh những vướng mắc hiện nay.ĐS&PL: Thưa ông, vai trò của Quỹ BVMT trong việc xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng đã thực hiện đến đâu?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Đúng là Quyết định 64 của Chính phủ về xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, nhưng có cái khó cho DN là nguồn vốn của các DN, cơ sở này không nhiều. Họ tập trung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, phần kinh phí dành cho việc bảo vệ môi trường là chưa nhiều hoặc không có. Vậy làm thế nào có cho họ thì hiện nay quỹ bảo vệ môi trường VN có 200 tỷ đồng, đây là nguồn vốn hết sức hạn hẹp, trong khi nhu cầu vay thì nhiều, thậm chí có những cơ sở đề nghị vay đến 150 tỷ đồng cho dự án bảo vệ môi trường của họ trong khi nguồn vốn của quỹ không đáp ứng được. Vừa rồi, quỹ cho các cơ sở, DN vay mức độ để có diện rộng. Nơi được vay ưu đãi nhiều nhất là khu Dung Quất và Công ty xử lý môi trường Tân Sinh Nghĩa (xử lý rác thải tại Huế), 20 tỷ. Còn lại là các DNVVN, có nơi 500 triệu đồng, nhưng có nơi chỉ 200 triệu đồng. Cho đến lúc này, chúng tôi cho vay hơn 40 dự án, tổng số tiền 125 tỷ đồng.
ĐS&PL: Như vậy là nguồn vốn hạn hẹp đang cản trở nỗ lực thực hiện các mục tiêu đã đề ra?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Khó khăn là nguồn vốn quá ít, đáp ứng không đủ. Tới đây, chúng tôi muốn ngoài việc từ nguồn vốn của quỹ hiện có, việc tăng thêm 300 tỷ đồng theo quyết định 35 của Thủ tướng sớm đưa về cho quỹ để chúng tôi cho vay sớm. Trước mắt, chúng tôi ưu tiên cho các cơ sở nằm trong Quyết định 64. Tuy nhiên trong đó cũng đã có quá nhiều: gần 4000 cơ sở và còn dài hơn nữa. Chúng tôi phải chọn trong đó cái cấp bách hơn. Ví dụ, phải chọn ưu tiên cho giải quyết môi trường lưu vực sông Cầu, Nhuệ - Đáy, Đồng Nai.
ĐS&PL: DN muốn tiếp cận với nguồn vốn này cần phải đáp ứng những yêu cầu nào?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Tất cả dự án liên quan đến BVMT, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên đều được ưu tiên vay vốn. Tất cả dự án được ưu tiên, đảm bảo điều kiện: bảo lãnh vốn vay bởi chúng tôi vận hành là phải bảo đảm vốn điều lệ nhà nước giao cho. 200 tỷ đã có và 300 tỷ sắp được cấp tới đây phải bảo đảm. Hiện nay, những vấn đề liên quan đến đa dạng sinh học cũng nằm trong ưu tiên mà Luật đa dạng sinh học Quốc hội đang xem xét và sẽ thông qua vào cuối năm nay. Vấn đề liên quan tới người nghèo: xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường cũng có thể vào diện ưu tiên của chúng tôi. Chúng tôi sẽ cải tiến: không cần phải mang hồ sơ tận nơi mà có thể chuyển phát nhanh, không cần đến. Qũy không phân biệt các đối tượng, ngay cả các hộ gia đình cũng có thể tiếp cận.
ĐS&PL: Mức vay tối đa mà quỹ dành cho các DN, thưa ông?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Chúng tôi không hạn chế. Chúng tôi cho vay tối đa đến 70% vốn đầu tư của dự án. Ví dụ, dự án có 100 triệu đồng thì chúng tôi có thể cho vay 70 triệu - mức tối đa.
ĐS&PL: Theo ông trách nhiệm BVMT của các DN cần phải được coi trọng đến mức độ nào?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Qua việc chúng ta phát hiện gây ô nhiễm môi trường sông Thị Vải của VEDAN, cho rằng trách nhiệm của DN phải đặt lên hàng đầu. Không chỉ đơn thuần chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua tất cả trách nhiệm của mình đối với cộng đồng, trước hết là đối với người dân xung quanh sông Thị Vải, sức khỏe của họ bị ảnh hưởng, ảnh hưởng giống nòi nữa chứ.
Hơn nữa, hệ sinh thái ở đó bị mất đi không bao giờ lấy lại được nữa. Có những cái giá không thể trả được, có bao nhiêu nữa cũng thế. Tôi không đồng tình với nói trả giá cao mà phải nói rằng không thể nào trả được. Do vậy, trách nhiệm và đạo đức của DN phải được nâng lên hàng đầu. trước hết là vì lợi ích của DN, họ BVMT thì sản phẩm của họ được chấp nhận, có thể được dán nhãn sinh thái để xuất khẩu hoặc tiêu thụ trong nước. Nhưng đồng thời vị thế của họ được lên, sức cạnh tranh lớn lên và cộng đồng đựơc hưởng lợi, địa phương ủng hộ, càng thuận lợi cho DN.
ĐS&PL: Xin cảm ơn ông!
Trần Quyết (Thực hiện)
|
PGS.TS Trương Mạnh Tiến: Cần gióng lên một hồi chuông báo động về môi trường
"Đối với Vedan, nếu dự án đó dành ra 500 triệu USD để đầu tư vào thì 20% phải dành cho việc xử lý ô nhiễm môi trường chứ ko chỉ nói đã đầu tư 5 triệu, 10 triệu USD. Lúc này, vấn đề về môi trường theo tôi đã đến mức báo động. Chúng ta tìm ra được các thủ đoạn tinh vi để thấy họ cố tình tránh né để cố tình thải các chất thải ra môi trường như Vedan có thể thấy đã cần phải gióng lên hồi chuông báo động. Chúng tôi mừng vì có lực lượng cảnh sát môi trường, họ có điều kiện thâm nhập vào nơi gây ô nhiễm, họ có quyền vào bất cứ lúc nào để phát hiện ra sai phạm. Thay vì thanh tra trước đây cứ phải định kỳ, thông báo trước và họ đã kịp xử lý. Dân của chúng ta luôn hiếu khách, chúng ta muốn nhà đầu tư vào với mình, con em mình được làm trong đó. Bản thân DN đến kéo theo nơi đó thành trung tâm, nâng đời sống của người dân bởi các dịch vụ tiện ích khác. Nhưng người ta không nhìn thấy việc, nếu gặp phải DN không quan tâm môi trường thì rõ ràng lợi bất cập hại". | |