Theo Thạc sỹ Vũ Ánh Dương, Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC): Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp khá phổ biến trên thế giới, nhất là tại những nước có nền kinh tế phát triển. Thống kê cho thấy, kể từ năm 2001 đến nay Toà án Trọng tài quốc tế (ICC) đã thụ lý trung bình hơn 500 vụ việc mỗi năm. Tại Việt Nam, tuy mới được hình thành nhưng trọng tài cũng đã được khuyến khích sử dụng trong một số luật như Luật Thương mại, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp... Hiện nay, Việt Nam đã có Pháp lệnh Trọng tài thương mại là văn bản quy định khá chi tiết về trọng tài và trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Bên cạnh đó, theo báo cáo của VIAC là trung tâm có uy tín và xử lý nhiều vụ việc tranh chấp thương mại quốc tế, từ năm 2002-2008 trung tâm đã tiếp nhận và thụ lý 198 vụ, trong đó tranh chấp quốc tế là 149 vụ (chiếm 75%) và tranh chấp trong nước là 49 vụ (chiếm 25%).

Ông Nguyễn Minh Chí, Chủ tịch VIAC cho biết thêm: "Thời gian gần đây, số vụ tranh chấp đưa ra Trung tâm thụ lý có sự gia tăng đáng kể, nếu như năm 2007, Trung tâm chỉ thụ lý 26 vụ án thì đến đầu tháng 10.2008 số vụ án được thụ lý đã là 42 vụ. Tuy nhiên, trên thực tế ở Việt Nam số lượng các vụ giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài vẫn còn hạn chế". Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do đa số các DN còn hạn chế hiểu biết về pháp luật trong nước và quốc tế, đặc biệt là những cam kết quốc tế mà chúng ta đã ký kết trong các hiệp định thương mại song phương và đa phương. Để thúc đẩy phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài phát triển, đáp ứng nhu cầu lựa chọn hình thức giải quyết của DN cũng như nhu cầu hội nhập kinh tế, theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường: Luật Trọng tài thương mại sẽ được Quốc hội xem xét thông qua vào năm 2009. Cụ thể, theo ông Phạm Quốc Anh - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam: Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã giao cho Hội Luật gia Việt Nam chủ trì việc soạn thảo Dự thảo Luật Trọng tài thương mại để trình Quốc hội. Theo đó, điểm chú ý của Dự luật này là đối tượng điều chỉnh sẽ được mở rộng hơn trước. Hội Luật gia đang nghiên cứu hai phương án, một là đối tượng điều chỉnh mở rộng trong quan hệ dân sự, chỉ trừ lĩnh vực hôn nhân và hành chính. Hai là giải quyết các quan hệ trong lĩnh vực thương mại, nhưng nhìn từ góc độ rộng hơn từ sản xuất, kinh doanh cho tới dịch vụ... Dự Luật lần này cũng sẽ xây dựng theo hướng nâng cao vị thế của trung tâm trọng tài thương mại trong mối quan hệ với toà án. Luật cũng sẽ quy định các điều kiện tiêu chuẩn để cá nhân trở thành trọng tài viên. Đây là cơ sở để nâng cao đội ngũ trọng tài, nhằm  giải  quyết tốt hơn yêu cầu về số lượng trọng tài viên. Bên cạnh đó, Luật Trọng tài thương mại cũng có nhiều quy định cụ thể để trọng tài trở thành một phương thức giải quyết tranh chấp mà cộng đồng DN hiểu được vai trò và vị trí của trọng tài khi giải quyết tránh chấp là cần thiết. ông Phạm Quốc Anh cũng cho rằng: "Sau khi được Quốc hội thông qua vào tháng 10.2009, Luật Trọng tài thương mại sẽ là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp sử dụng trọng tài thương mại nhiều hơn để giải quyết tranh chấp".                                        

T.Hương -  H.Nguyên