Rác thải máy bay được nhét vào túi nilon tại khu thu gom

Bài 2: Đùn đẩy “quả bóng” trách nhiệm

Từ trốn tránh trách nhiệm...

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thanh Hải, PGĐ Cảng vụ Hàng không miền Bắc cho biết: "Ngày 22.10, Cảng vụ Hàng không miền Bắc đã gửi công văn yêu cầu các đơn vị trong cảng nộp giấy tờ hồ sơ liên quan đến quản lý môi trường lên cảng vụ trước ngày 28.10. Nhưng đã quá thời gian quy định mà vẫn chưa thấy đơn vị nào nộp lên. Trong khi đó, trên địa bàn khu cảng hàng không miền Bắc có đến 14 đơn vị, trong đó có Trung tâm khai thác Ga và NIAGS là hai đơn vị đảm nhận nhiệm vụ về quản lý môi trường. Một phần nguồn thải từ máy bay được NIAGS thực hiện giao dịch với Trung tâm khai thác Ga, phần nguồn thải còn lại được NIAGS tự cho là phế liệu và mặc nhiên bán cho Công ty tư nhân Guốc Ky với toàn bộ hợp đồng trị giá hơn 40 triệu đồng /tháng. Guốc Ky là một doanh nghiệp có trụ sở đóng ở miền Nam, nhưng lượng rác này lại được trung chuyển sang Văn Môn (Bắc Ninh) để làm gì thì đến nay vẫn còn là một dấu hỏi.

Trách nhiệm lớn là vậy, nhưng khá kỳ lạ là NIAGS lại không hề có bất cứ một văn bản, giấy tờ gì về bảo vệ môi trường. Trong buổi làm việc với đại diện của NIAGS, chúng tôi gặp hết bất ngờ này đến bất ngờ khác khi chính các đại diện được xem là phụ trách vấn đề xử lý rác thải của công ty đã không hề biết nguồn thải lỏng từ máy bay của mình được thu gom ở đâu mà chỉ biết đó là một... bãi tập kết. Hơn thế, hồ sơ môi trường của NIAGS chỉ vẻn vẹn có vài hợp đồng, không có giấy phép đăng ký chủ nguồn thải nguy hại, bản đánh giá tác động môi trường, quan trắc môi trường, hóa đơn nộp phí bảo vệ môi trường. ông Lê Đình Hằng, Trưởng phòng tổ chức hành chính NIAGS hồn nhiên cho biết: "Nói thật là đến bây giờ chúng tôi mới nghe lần đầu về các loại giấy tờ này. Đúng ra cơ quan chủ quản phải chỉ cho chúng tôi làm những gì thì chúng tôi mới biết chứ. Còn việc chúng tôi đã ký hợp đồng với Trung tâm khai thác Ga để xử lý chất thải lỏng và Công ty Guốc Ky xử lý chất thải rắn thì hai đơn vị này phải có trách nhiệm thực hiện”?!.

Nói là vậy, nhưng dường như người đại diện cho NIAGS này lại quên mất rằng mình là chủ nguồn thải và cũng không khẳng định được nguồn thải của mình đã được xử lý như thế nào. Còn đối với hai đối tác đã được NIAGS ký hợp đồng xử lý chất thải thì còn quá nhiều điều phải bàn khi đại diện Trung tâm khai thác Ga (đơn vị xử lý chất thải lỏng máy bay) thừa nhận: “chúng tôi chưa có đầy đủ các văn bản pháp lý về môi trường, đơn vị vẫn đang gấp rút hoàn thiện và sẽ gửi lại sau. Còn với Công ty Guốc Ky, đơn vị được đặc ân mua rác thải rắn của tầu bay thì chỉ có chức năng thu mua phế liệu và đang thực hiện bằng hệ thống vận chuyển hết sức... thô sơ”.

... Đến việc cố tình không hiểu luật

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, chất thải máy bay được chia thành hai loại là chất thải nguy hại và chất thải thông thường. Tuy nhiên, đối với một số nguồn thải như túi nôn, thức ăn thừa, cốc lon nhựa... thì phải lấy mẫu phân tích thì mới có thể phân tích là chất thải gì. Cần phải nhắc lại rằng, Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) đã từng khuyến cáo, đã là chất thải máy bay là có đặc tính lây lan dịch bệnh, nguy cơ xuyên quốc gia vì vậy phải được quản lý đúng quy định. Thực tế của việc lây lan bệnh SARS và dịch cúm gia cầm trên toàn thế giới xảy ra trước đây đã khẳng định những khuyến cáo trên là hoàn toàn có cơ sở. Nhưng dường như ở đây đã không được coi trọng và việc NIAGS ký hợp đồng giao cho Công ty Guốc Ky vận chuyển xử lý nguồn thải này là không đúng quy định pháp luật.

Điều đáng bàn là ban lãnh đạo NIAGS vẫn khăng khăng khẳng định: "Đây là phế liệu và Công ty Guốc Ky đã có cam kết bảo vệ môi trường.... Song, trên thực tế, cái được gọi là "cam kết môi trường" này chỉ là một bản xác định tạm thời từ năm 2005, chưa phải là giấy phép chính thức do Sở TN &MT Bắc Ninh cung cấp. NIAGS không biết hay cố tình không biết nhằm thực hiện cho được hợp đồng với Guốc Ky với mục đích mà chỉ có người trong cuộc mới hiểu. Nhưng theo điều tra riêng của ĐS &PL thì rác máy bay lâu nay vẫn được coi là rác vàng bởi tỷ lệ tái chế rất cao nhưng không hiểu sao NIAGS chỉ bán ở mức hơn 40 triệu đồng /tháng.

Với nhiều bất cập trong quản lý môi trường ở khu sân bay Nội Bài, ông Nguyễn Thanh Hải, cho biết: "Thực hiện chỉ đạo của Bộ GTVT, Cảng vụ đang siết chặt các quy định về môi trường tại cụm Cảng. Trước mắt, sẽ ngừng cấp thẻ các xe không có chức năng ra vào chuyên chở rác thải máy bay và thành lập đoàn kiểm tra đối với từng đơn vị. Nhưng xem ra để giải quyết rốt ráo những vi phạm và làm rõ những dấu hiệu bất thường nói trên, đã đến lúc cần các cơ quan chức năng quyết liệt vào cuộc.

Trần Quyết