Phân bón nhập khẩu tại Cảng Hải Phòng

Kỳ 1: Lời ăn, lỗ... Nhà nước chịu

Ưu đãi mọi mặt

Theo Thứ trưởng Bộ NN &PTNT Diệp Kỉnh Tần, Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp được Chính phủ giao nhiệm vụ kinh doanh phân bón, nhằm bình ổn giá phân bón trong phạm vi cả nước. Các Cty sản xuất phân bón trong nước như Cty đạm Phú Mỹ, Công ty phân đạm Hà Bắc... cũng đồng thời được giao nhiệm vụ phối hợp với Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp để giữ ổn định giá cả phân bón trên thị trường, tạo điều kiện cho người nông dân tiếp cận được với giá phân bón rẻ, hạ giá thành sản phẩm nông nghiệp.

Với lý do trên, hiện Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp và các DN như đạm Phú Mỹ, đạm Hà Bắc... đang được Chính phủ tạo điều kiện hỗ trợ vốn vay ngân hàng để có thể “đủ mạnh” trong việc sản xuất, nhập khẩu phân bón, nhằm khống chế và bình ổn giá cả phân bón trên thị trường. Theo ông Nguyễn Tiến Dũng - Tổng Giám đốc Tổng Công ty cổ phần vật tư nông sản, ngoài việc được hỗ trợ vốn vay ngân hàng, tỷ giá ngoại tệ, các DN Nhà nước còn được bán nguyên liệu đầu vào với giá ưu đãi. Cụ thể Công ty phân đạm Hà Bắc (một trong 2 đơn vị sản xuất phân bón Urê trong nước) còn được Tập đoàn công nghiệp Than  Khoáng sản Việt Nam (TKV) ưu đãi bán cho nguyên liệu than để sản xuất phân bón Urê với giá... bèo. Theo báo cáo của TKV, giá than mà đơn vị này bán cho Công ty phân đạm Hà Bắc chỉ rẻ bằng 40% giá than xuất khẩu. Còn Công ty đạm Phú Mỹ thì được mua 2,2 USD/ triệu BTU khí (đơn vị đo khí gas - PV), trong khi giá thị trường là 5,5 -  6 USD/triệu BTU khí.

"Được chăng hay chớ”

Theo tìm hiểu của chúng tôi, mặc dù Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp được Chính phủ giao nhiệm vụ bình ổn giá cả phân bón, nhưng hoạt động mạnh trên thị trường phân bón lại chủ yếu là các DN tư nhân và DN cổ phần như Công ty cổ phần XNK Hà Anh, Tổng Công ty cổ phần Vật tư nông sản... Số lượng phân bón nhập khẩu của các đơn vị này gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần số lượng phân bón Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp đã nhập kể từ đầu năm tới nay (TCty Vật tư nông nghiệp mới nhập được 3 vạn tấn - PV). Giải thích cho kiểu làm ăn “được chăng hay chớ” này, ông Nguyễn Đức Phong - Tổng Giám đốc Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp nói rằng đơn vị đang trong giai đoạn phải “xốc” lại tinh thần sau việc Tổng Giám đốc Trần Văn Khánh bị cơ quan CSĐT Bộ Công an bắt giam.

Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ NN &PTNT Bùi Tất Tiếp cho biết, hiện Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp được tạo điều kiện hỗ trợ vốn vay ngân hàng để có thể “đủ mạnh” trong việc khống chế và bình ổn giá cả phân bón trên thị trường. Nhà nước không nên cấp vốn cho doanh nghiệp như vậy vì sẽ tạo ra sự bất bình đẳng trong kinh doanh đối với các doanh nghiệp tư nhân. Khi DN Nhà nước được cấp vốn, được ưu đãi mọi mặt thì ông không tích cực cố gắng, cứ ì ra. Hơn nữa, do không phải “là tiền của mình” nên doanh nghiệp sẽ không cảm thấy sót ruột, nếu kinh doanh “ăn nên làm ra” thì có thành tích, còn thua lỗ thì Nhà nước chịu hết. “Chúng tôi đang cố gắng đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước mà điển hình là Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp, để đơn vị này có thể năng động hơn trên thị trường phân bón”... -  Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch -  Đầu tư cho hay.

Như vậy có thể thấy, trong khi các DN tư nhân không hề được Nhà nước hỗ trợ đồng vốn nào vẫn hoạt động rất tích cực, nhập khẩu số lượng lớn phân bón phục vụ bà con nông dân, thì các doanh nghiệp được “trang bị tới tận răng”, có điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều lại phải chịu lép vế. Đến khi nào thì các DN Nhà nước thực sự “vật lộn” với thị trường để kinh doanh một cách có hiệu quả, có lẽ chỉ khi Chính phủ cắt “bầu sữa mẹ”n

Minh Lý - Thanh Hải