Ông Tuấn và cuốn hồi ký một thời hoa lửa

Chúng tôi đến thăm ông Trần Ngọc Tuấn trong căn nhà xinh xắn ở TP. Nha Trang. Căn nhà đơn sơ, mộc mạc, chật chội, nhưng trên tường thì treo đầy những huân, huy chương ghi dấu quá trình cống hiến của ông cho Tổ quốc. Đặc biệt, những tấm hình, những kỷ niệm về Đoàn tàu không số được ông trang trọng trưng diện ở những “điểm nhấn” trong căn nhà.

ông Tuấn là một người quắc thước, trẻ hơn so với tuổi. Theo lời kể của ông: Sau quá trình trinh sát thăm dò, nắm chắc hoạt động của địch trên biển, đêm 11.10.1962, chuyến tàu vỏ gỗ đầu tiên chở hàng nghìn tấn vũ khí bí mật xuất phát từ bến cảng Hải Phòng. Qua 6 ngày đi biển, niềm vui lớn nhất của cán bộ trên con tàu không số là tàu đã an toàn cập bến Văn Lũng (Cà Mau), cung cấp kịp thời vũ khí, đạn dược cho quân và dân miền Nam đánh thắng quân xâm lược.

Do liên tiếp bị đánh và bị thất bại tại các mặt trận trên chiến trường miền NamD, nên khi đánh hơi thấy tuyến vận chuyển của ta, địch điên cuồng tổ chức lực lượng đánh phá. Chúng thành lập “lực lượng đặc nhiệm 115”, huy động lực lượng hạm đội 7 và lực lượng hải quân nguỵ với các phương tiện chiến tranh hiện đại nhất như tàu thuỷ, máy bay... để ngày đêm lùng sục ngăn chặn.

Các tàu của ta là tàu gỗ thô sơ giả làm tàu đánh cá của dân, tàu không mang số (nên gọi là tàu không số). Những lần gặp địch, cán bộ chiến sĩ trên tàu đã anh dũng chiến đấu tới viên đạn cuối cùng, sau đó phá nát vũ khí, cho nổ tàu hoặc cho tàu lao thẳng vào tàu địch, kiên quyết không để lộ nhiệm vụ hoặc lộ tuyến đường vận chuyển. Không quản ngại mưa bom bão đạn của kẻ thù, những chuyến tàu không số vẫn hiên ngang mang vũ khí, đạn dược đến với chiến trường miền Nam...

Đối với ông Trần Ngọc Tuấn, sau khi tập kết ra Bắc, năm 1964, ông được trên điều về công tác tại Đoàn tàu không số, được giao nhiệm vụ chính trị viên, Bí thư chi bộ các tàu 55, 56, 43. ông đã cùng đồng đội xông pha trên nhiều chuyến tàu. Có những lúc yên bình, lúc hiểm nguy vì bom đạn, vì thiên tai nhưng ông và đồng đội lấy mưu trí thắng gian nguy, lấy sự can trường vượt qua hiểm trở. 

Tàu 56 của Đoàn tàu không số chở 44 tấn vũ khí đột phá vào bến Lập An (Bà Rịa - Vũng Tàu)

Ông kể: "Một trong những kỷ niệm làm tôi nhớ mãi là đầu năm 1968, Đoàn vận tải 125 Hải quân, tức Đoàn tàu không số, được lệnh xuất phát chở hàng vào 4 bến khác nhau ở miền Nam. Tàu 43 do thuyền trưởng Nguyễn Đắc Thắng và tôi (chính trị viên) chỉ huy, được lệnh chở vũ khí vào huyện Đức Phổ, Quảng Ngãi. Trên đường đi, máy bay và tàu chiến địch đã phát hiện, theo dõi các hoạt động của tàu 43. Anh em giả vờ đánh bắt cá, lòng vòng mãi trên biển, đêm thứ ba thì tàu đến vùng biển Quảng Ngãi. Khi cách bến khoảng 15 hải lý thì hai tàu chiến của địch xuất hiện. Chúng đánh tín hiệu hỏi: "Anh là ai?. “Tôi là tàu đánh cá” - chúng tôi trả lời rồi nhằm hướng Ba Làng An thẳng tiến. Bỗng một ánh sáng chớp lòe trước mặt. Địch bắn pháo sáng rồi nã pháo tới tấp sang tàu 43, khép dần vòng vây quyết bắt sống con tàu. Thuyền trưởng Thắng hạ lệnh chiến đấu. Ngay loạt đạn đầu tiên, một tàu địch bị cháy. Máy bay địch xuất hiện. Mặt biển sôi sục. Tiếng súng DKZ, đại liên của ta đanh thép đáp lại. Một máy bay HU -1A trúng đạn, bốc cháy đâm sầm xuống biển. Hàng giờ sau, cuộc chiến đấu không cân sức với tàu chiến của địch vẫn diễn ra quyết liệt. 3 chiến sĩ đã hy sinh, 11 chiến sĩ bị thương, tàu bị mắc cạn. Trong cơn nguy kịch, thuyền trưởng Nguyễn Đắc Thắng hạ lệnh đập khói mù, khiêng tử sĩ, thương binh lên bờ và ra lệnh hủy tàu”.

Ông Tuấn nhớ như in: "Khi tiếng nổ ầm ầm vang dậy cả một vùng biển, cũng là lúc chúng tôi đã nằm trong vòng tay che chở của đồng bào thôn Quy Thiện, xã Phổ Hiệp (Quảng Ngãi). Quân Mỹ đã tiến vào làng. Tiếng la hét inh ỏi khắp nơi. Tiếng giày đinh nện rầm rập trên nắp hầm bí mật... Mười ngày đêm nằm hầm trong tình trạng thương vong, nếu không có sự đùm bọc, che chở của người dân nơi đây, chắc chúng tôi khó mà qua được. Rồi, chúng tôi được du kích cáng lên bệnh xá của chị Đặng Thùy Trâm. Hai lần đi đều gặp địch, phải quay lại, đến đêm thứ ba mới trót lọt”. Trong những tháng ngày ác liệt đó, ông đã cùng với đồng đội tổ chức 9 chuyến vận chuyển vũ khí vào các tỉnh Quảng Ngãi, Bà Rịa - Vũng Tàu, Trà Vinh, trong đó có 2 chuyến đặc biệt phục vụ chiến dịch Bình Giã và chiến dịch Mậu Thân 1968.

Đoàn 125 Hải quân với tên gọi Đoàn tàu không số hai lần được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. 3 tàu, 6 cá nhân được tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông Tuấn là một nhân vật được liệt sĩ bác sĩ Đặng Thùy Trâm ghi trong những dòng nhật ký hào hùng. “Tui sống được là nhờ Thùy Trâm và bệnh xá Bắc Mười cũng như người dân thôn Quy Thiện” - ông Tuấn xúc động khi giở cho chúng tôi xem những tấm ảnh thời hoa lửa. Những lần dưỡng thương, chữa trị tại bệnh xá, hình ảnh cô gái Thủ đô động viên, canh giữ suốt đêm, lại rất lạc quan thôi thúc tôi cố gắng để trở về đơn vị. Tôi không sao quên được lúc chia tay ngày 10.4.1968 (có ghi trong nhật ký của Thuỳ Trâm) vượt Trường Sơn trở lại đơn vị. Thùy Trâm nắm chặt tay tôi nói: "Thuỳ rất nhớ và hẹn gặp lại ngày thống nhất. Thùy Trâm bật khóc, khiến cuộc chia tay càng quyến luyến”...

Đối với Đoàn tàu không số, trong suốt 14 năm liên tục (1961 -1975), Đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại của bộ đội Hải quân đã có 1.789 chuyến tàu không số vận chuyển 150 nghìn tấn vũ khí và 80 nghìn lượt cán bộ vượt qua hàng vạn hải lý, khắc phục hơn 4.000 quả thủy lôi, chống chọi hơn 20 cơn bão, chiến đấu hơn 30 lần với tàu địch, đánh trả 1.200 lần máy bay địch tập kích, 5 lần bắn rơi máy bay và bắn cháy nhiều tàu xuồng của địch, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Nói về Đoàn tàu không số, ông Tuấn cũng như đồng đội không bao giờ quên gương Anh hùng Nguyễn Phan Vinh (quê Điện Bàn, Quảng Nam, 21 tuổi nhập ngũ, 35 tuổi hy sinh). Năm 1970, anh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Một hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa đã được mang tên anh, đảo Phan Vinh.

"Đoàn tàu không số với Đường Hồ Chí Minh trên biển là một kỳ công của bộ đội Hải quân, trở thành huyền thoại trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hào hùng của dân tộc ta, góp phần to lớn vào sự nghiệp cách mạng giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Tôi tự hào vì mình đã góp một phần chiến công” -  ông Tuấn nói.

Ghi chép của Hoài Quảng