Quân Gruzia pháo kích các vị trí quân ly khai Nam Ossetia gần Tskhinvali ngày 8.8 - Ảnh: AFP

Các tuyến đường ống dẫn dầu chiến lược bị đe dọa   

Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ngày 13.8 đã lên tiếng cảnh báo rằng cuộc xung đột tại Grudia đang đe doạ các tuyến đường ống vận chuyển dầu khí trong khu vực. Kết luận này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi tập đoàn dầu khí BP của Anh tuyên bố ngừng hoạt động hai tuyến đường ống dẫn dầu khí đi qua Grudia.

Báo cáo tháng của IEA khẳng định: "Tình trạng leo thang quân sự gần đây giữa Nga và Grudia là hiểm hoạ đối với các tuyến đường ống dẫn dầu khí quan trọng đi qua Grudia". Mặc dù cho rằng các sự kiện tại Grudia chưa tác động đến giá dầu thế giới, IEA đã nhấn mạnh tới tầm quan trọng của khu vực này trong vai trò các nguồn cung cấp năng lượng.

Thử thách đối với Pháp và EU

Cuộc họp khẩn cấp của ngoại trưởng các nước thành viên Liên minh châu âu (EU) về tình hình Grudia diễn ra ngày 13/8 tại Brúcxen, dưới sự chủ trì của Pháp. Bình luận về động thái này, tờ " Le Figaro" cho rằng với tư cách Chủ tịch luân phiên EU, nước Pháp đóng vai trò chủ chốt trong sứ mạng trung gian hòa giải có tính quyết định tới tương lai của quan hệ Đông -Tây. Một thời kỳ vận động ngoại giao đang được mở ra để giải quyết đề chiến sự Nam Ossetia và sứ mạng này sẽ phức tạp hơn so với các chiến dịch quân sự vừa được thực hiện. Nó đặt mối quan hệ Nga -phương Tây lên bàn cân, vượt lên trên số phận của Nam Ossetia và Abkhazia.

Grudia muốn toàn vẹn lãnh thổ, thoát khỏi ảnh hưởng của Nga và gia nhập NATO, trong khi Mátxcơva lại coi điều đó là một sự đe dọa. Trong cuộc đối thoại giữa phương Tây và Nga, EU cần tìm ra đường hướng để thực hiện sứ mạng trung gian hòa giải với Mátxcơva giúp gìn giữ hòa bình ở châu âu. Đó cũng là trách nhiệm nặng nề của Pháp trong vai trò Chủ tịch EU.

Theo báo trên, thay vì đặt ra câu hỏi hay đưa ra những lời dọa nạt chung chung, cần tìm ra người chịu trách nhiệm chính về cuộc khủng hoảng này. Và sẽ tốt hơn nếu xác định được các nguyên tắc giải quyết những rắc rối hiện nay. Tuy nhiên, ngay lúc này, cần phải thuyết phục cả hai bên ngừng chiến. Những gì đang được chuẩn bị ở Abkhazia trên thực tế còn nghiêm trọng hơn cả sự tàn phá ở Nam Ossetia. Điện Cremli cho rằng lợi ích của Nga đang bị xâm hại ở miền Nam Cápcadơ. Việc Nga không kích sâu trong lãnh thổ Grudia cách xa khu vực xảy ra chiến sự, phong tỏa đường biển, tăng quân ở Abkhazia đều chứng tỏ rằng Điện Cremli sẽ không chấp nhận các lợi ích của Nga trong khu vực bị đe dọa. Sẽ rất khó buộc Nga phải lùi bước, nhưng Pháp với tư cách Chủ tịch EU buộc phải ưu tiên nhiệm vụ thuyết phục nước này ngừng khuyến khích các phần tử ly khai hay tìm cách sáp nhập Ossetia hay Abkhazia.

Mỹ thiếu đòn bẩy kinh tế để gây sức ép đối với Nga 

Theo đánh giá của báo Pháp " Les Echos", mặc dù phản đối mạnh mẽ việc Nga tiến hành các chiến dịch quân sự tại Nam Ossetia, song Mỹ không có đòn bẩy đáng kể nào về kinh tế để gây sức ép buộc Nga phải cân nhắc hành động của mình. Hiện Mỹ chỉ đứng thứ 6 trong danh sách các nhà đầu tư nước ngoài tại Nga. Khác với các đồng minh châu âu, Mỹ đã ký thỏa thuận đồng ý trên nguyên tắc về việc Nga gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trong khi đó, Liên minh châu âu (EU) là đối tác thương mại số 1 của Nga và có những hoạt động tích cực trong nỗ lực làm ngừng cuộc xung đột. Về mặt lịch sử, các trừng phạt kinh tế thường không mang lại hiệu quả nên có thể loại trừ khả năng Mỹ quyết định bao vây cấm vận Nga, điều mà họ cũng chưa từng áp đặt trong những thời điểm căng thẳng nhất thời chiến tranh Lạnh.

Quan hệ kinh tế xấu đi chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến thương mại song phương, tuy nhiên buôn bán giữa hai nước tương đối hạn chế. Theo Bộ Thương mại Mỹ, trong năm 2007, hàng hóa của nước này chỉ chiếm 3% lượng hàng nhập khẩu của Nga, với tổng giá trị là 7, 4 tỷ USD, chủ yếu là linh kiện xe hơi, thiết bị hàng không và dầu khí. Xuất khẩu của Nga sang Mỹ chiếm khoảng 6% kim ngạch xuất khẩu của Nga, với trị giá 19, 4 tỷ USD, trong đó không có dầu lửa vì những lý do lịch sử. Do hạn chế của luật sửa đổi bổ sung Jackson -Vanik được thông qua năm 1974, Nga không được hưởng Quy chế thuế quan phổ cập, với lý do Mỹ cáo buộc Nga áp đặt các biện pháp hạn chế người Do Thái di cư.

Nga hy vọng luật Jackson -Vanik sẽ bị bãi bỏ ngay khi Nga gia nhập WTO, điều mà Cremli hy vọng sẽ đạt được trong năm tới. Cách đây 2 năm, Mỹ đã bật đèn xanh cho việc này nhưng bị chặn lại do không có sự đồng ý của tất cả các nước thành viên tổ chức, trong đó có Grudia. Một số đồng minh khác của Mỹ không phải ở châu âu cũng tỏ thái độ cản trở Nga gia nhập WTO và đây sẽ là đòn bẩy mạnh nhất mà Mỹ không cần tác động trực tiếp. Tuy nhiên, những người ủng hộ các biện pháp mạnh của Nga dường như không lo ngại trước khả năng lùi thời gian Nga gia nhập WTO, mặc dù đây là mục tiêu mà nước này đã theo đuổi 15 năm nay.

Nhà Trắng cũng khó có thể áp đặt các hạn chế đầu tư vào Nga vì Mỹ chỉ đứng thứ 6 trong danh sách các nước đầu tư trực tiếp. Hơn nữaN, Nga cũng vừa thông qua một đạo luật cho phép phong tỏa đầu tư nước ngoài trong 42 lĩnh vực được coi là chiến lược.

Nguyễn Minh Lý (tổng hợp)