Nhiều thành viên Ban soạn thảo Dự án Luật Nuôi con nuôi còn có ý kiến khác nhau về việc thành lập Hội đồng Trung ương xem xét việc ghép trẻ. Đây cũng là mối quan ngại của nhiều chuyên gia pháp lý. Theo bà Nguyễn Hương Lan- Bộ Ngoại giao, Hội đồng Trung ương xem xét việc ghép trẻ sẽ tạo nhiều khách quan, thuận lợi cho hoạt động nuôi con nuôi. "Nên thành lập Hội đồng hoạt động trong thời gian nhất định (nhiệm kỳ 1-2 năm), đưa ra tiêu chí, chứ không giải quyết từng vụ việc. Vì nếu hoạt động theo từng vụ việc cụ thể thì sẽ dẫn đến nhiều phức tạp", bà Hương Lan nêu ý kiến.
Với góc nhìn khác, ông Nguyễn Văn Bình - Quyền Cục trưởng Cục Con nuôi (Bộ Tư pháp) lại cho rằng, nên thành lập Hội đồng Trung ương xem xét việc ghép trẻ để đưa ra các ý kiến tư vấn khách quan, tiêu chí để tách việc ghép và quyết định cho trẻ làm con nuôi. Người phụ trách các Trung tâm nuôi dưỡng sẽ là các đầu mối khác nhau trực tiếp ghép trẻ, còn các cơ quan chức năng chỉ hoàn tất thủ tục.
Phó Vụ trưởng Vụ Hành chính Tư pháp (Bộ Tư pháp) Nguyễn Quốc Cường lưu ý: mâu thuẫn phát sinh khi Hội đồng đã nhất trí giới thiệu trẻ làm con nuôi nhưng UBND cấp tỉnh (nơi trẻ em đó đăng ký hộ khẩu thường trú) lại không đồng ý cho trẻ làm con nuôi, thì giải quyết thế nào? Nếu chúng ta "bắt" UBND cấp tỉnh đồng ý quyết định của Hội đồng, có nghĩa là chúng ta "hình thức hóa" thẩm quyền của UBND trong việc quyết định cho trẻ em làm con nuôi...?!
Pháp luật về nuôi con nuôi ở nhiều nước trên thế giới cấm, hỗ trợ tài chính trực tiếp từ các Văn phòng con nuôi, cha mẹ nuôi cho các Trung tâm nuôi dưỡng trẻ. Nói tóm lại là không gắn hoạt động hỗ trợ nhân đạo (thông qua các Dự án, bồi dưỡng, tặng cho...) vào hoạt động nuôi con nuôi. Vậy, câu hỏi đặt ra ở đây là Dự thảo Luật Nuôi con nuôi quy định thành lập Quỹ hỗ trợ việc nuôi con nuôi liệu có hợp lý. Mặc dù, Quỹ này không liên quan trực tiếp đến hoạt động cho nhận con nuôi, mà chỉ huy động nguồn tài chính để hỗ trợ cho việc khảo sát, điều tra, tư vấn... Thẳng thắn mà nói, thực tế ở Việt Nam đã có hiện tượng Trung tâm, văn phòng nào hỗ trợ nhiều, thì được nhận nhiều trẻ em làm con nuôi. Trong khi đó, hoạt động hỗ trợ của các Văn phòng, tổ chức con nuôi nước ngoài thường được thực hiện thông qua các dự án cho các địa phương, các trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi, giống như điều kiện để được nhận con nuôi. Nhiều chuyên gia pháp lý trong nước cảnh báo, nếu không quản lý tốt, sẽ dẫn đến những thỏa thuận "ngầm" giữa các văn phòng, tổ chức nhận con nuôi nước ngoài với các Trung tâm cho con nuôi. Đây là khe hở pháp lý để những kẻ buôn bán trẻ em lợi dụng, trục lợi.
Băn khoăn về việc xử lý các nguồn hỗ trợ nhân đạo từ các tổ chức nước ngoài cho những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, bà Dương Thanh Mai (Bộ Tư pháp) cho rằng, nếu không nhận thì thiệt thòi cho các đối tượng thụ hưởng là trẻ em tại các Trung tâm nuôi dưỡng. Về vấn đề này, ông Nguyễn Công Khanh - Phó Cục trưởng Cục Con nuôi (Bộ Tư pháp) nhận định: việc tiếp nhận các nguồn hỗ trợ nhân đạo, có thể nên giao cho Quỹ Bảo trợ trẻ em để đảm bảo nguyên tắc không gắn hoạt động hỗ trợ nhân đạo với hoạt động nuôi con nuôi. Điều này giúp pháp luật Việt Nam gần hơn với pháp luật các nước và Công ước La Hay về nuôi con nuôi quốc tế.
Theo ông Hà Đình Bốn (Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội), nếu không có hỗ trợ tài chính, các Trung tâm sẽ có nhiều cách giải quyết khó khăn. Mà cách tốt nhất là nhanh chóng cho trẻ em làm con nuôi. "Do đó, phải huy động toàn bộ những nguồn lực có thể, cùng nguồn tài chính ngân sách Nhà nước để duy trì hoạt động tại các Trung tâm và bảo đảm quyền lợi cho trẻ em ở những Trung tâm nuôi dưỡng. Đồng thời, phải xem xét, tránh chồng lấn giữa Quỹ Hỗ trợ việc nuôi con nuôi với Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam (Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội đang quản lý) và các Quỹ khác của những tổ chức từ thiện". Ông Hà Đình Bốn góp ý kiến.
Phần lớn các thành viên Ban soạn thảo đồng tình về việc thành lập quỹ hỗ trợ việc nuôi con nuôi, nhưng phải quy định rõ ràng, minh bạch về nguồn tài chính, phương thức hoạt động, mục đích sử dụng... của Quỹ hỗ trợ việc nuôi con nuôi. Bởi hiện nay chi phí nuôi dưỡng trẻ em tại các Trung tâm còn rất eo hẹp, khoảng 500.000 đ/tháng/trẻ sơ sinh, 300.000 đ/tháng/trẻ lớn, trong khi đó, ngân sách Nhà nước không thể trang trải mọi chi phí trong hoạt động nuôi con nuôi.
Thiên Long